DAİMİ NEZARETÇİLERİN HUKUKİ STATÜSÜNÜN GÜÇLENDİRİLMESİNE YÖNELİK KANUNİ DÜZENLEMELER YAPILMALI VE BAĞIMSIZ KARAR VEREBİLME KOŞULLARI SAĞLANMALIDIR

DAİMİ NEZARETÇİLERİN HUKUKİ STATÜSÜNÜN GÜÇLENDİRİLMESİNE YÖNELİK KANUNİ DÜZENLEMELER YAPILMALI VE BAĞIMSIZ KARAR VEREBİLME KOŞULLARI SAĞLANMALIDIR

Bilindiği gibi; 3213 sayılı Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda maden ruhsat sahalarında daimi nezaretçi olarak görev yapan maden mühendisleri çok zor koşullarda denetim görevlerini yaparken çoğu zaman ücretini alamamakta, her an azledilme korkusuyla yaşamakta, yetmezmiş gibi bir de meslekten men ve idari para cezalarına maruz kalmaktadır. Geçmiş yıllarda Maden Kanunu ve ilgili mevzuatta yapılan tüm değişiklik süreçlerinde, daimi nezaretçilerin maaşlarının oluşturulacak bir havuzdan ödenmesi önerisi Odamızca ısrarla gündeme getirilmiş ancak bugüne kadar hayata geçirilememiştir. Son olarak Odamızca hazırlanan “daimi nezaretçi maaşlarının oluşturulacak havuzdan ödenmesine dair genel çerçeve”, kanun madde tasarısı ve gerekçesi 04/02/2025 tarih ve 36 sayılı yazımız ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü(MAPEG)’ne iletilmiş, önerimizin detayları üzerinde ve kanunlaştırılması sürecinde Odamız’ın ortak çalışma yapmaya hazır olduğu açıkça belirtilmiştir.

Öte yandan, Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan Eylül 2025 tarihli Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü 2024 yılı denetim raporunun “Denetim Bulguları” bölümünde özetle; 3213 sayılı Maden Kanunu’nun maden işletmelerinin denetim ve kontrolünde daimi nezaretçiye son derece önemli görevler yüklediği, daimi nezaretçinin esasen işveren faaliyetlerini denetleyen ve mevzuata aykırı durumları MAPEG’ne bildirmekle yükümlü olan bir kamu denetim fonksiyonu üstlendiği, denetim görevini ifa eden görevlinin denetlediği kişi tarafından her an görevden alınabilecek durumda olmasının denetim görevinin doğasına uygun düşmediği, daimi nezaretçinin maden kazalarının önlenmesi ve devlet hakkının korunması konusundaki görevlerini güvenle yerine getirebilmesi için hukuki statüsünün güçlendirilmesi, göreve atanma ve görevden alınma usullerinin gözden geçirilmesinin gerektiği hususlarına yer verilmiştir.

Söz konusu rapor üzerine bu kez 30/12/2025 tarih ve 483 sayılı yazımız MAPEG’ne gönderilmiş, daimi nezaretçilerin hukuki statüsünün güçlendirilmesi için ücretlerinin oluşturulacak bir havuzdan ödenmesini öngören görüşlerimizin amaç olarak Sayıştay tespitleri ile uyumlu olduğu belirtilmiş ve kanunlaşma sürecinde bu konunun detayları hakkında Odamız ile MAPEG arasında yapılacak ortak çalışmanın önemi ve gerekliliği bir kez daha vurgulanmıştır.

Sayıştay Başkanlığı tarafından da tespit edildiği gibi; daimi nezaretçi madencilik faaliyetlerindeki en önemli denetim ve kontrol mekanizması olmakla birlikte, denetim görevini ifa eden görevlinin denetlediği kişi tarafından maaşının ödenmesi ve her an görevden alınabilecek durumda olması denetim görevinin doğasına uygun değildir. Ayrıca daimi nezaretçinin görevini ifa ederken hata veya noksanlık yapması durumunda 3213 sayılı Maden Kanunun’da cezai müeyyideler öngörülmesine karşın işverenle illiyet bağı ile çalışması da çelişkili bir durumdur. Daimi nezaretçilerin görevlerini güvenle yerine getirebilmesi için acilen hukuki statüsünün güçlendirilmesi, göreve atanma ve görevden alınma usullerinin gözden geçirilmesi, ücretlerinin oluşturulacak bir fon/havuzdan ödenmesine yönelik kanuni düzenlemeler yapılmalıdır.

TMMOB Maden Mühendisleri Odası sektörde en büyük bilgi birikimine sahip kamu kurumu niteliğinde bir meslek örgütü olup, daimi nezaretçiler de dahil olmak üzere maden mühendislerinin yasal temsilcisi durumundadır. Madencilik sektörünü, özellikle maden mühendislerini doğrudan veya dolaylı ilgilendiren her düzenlemede görüş ve katkılarına başvurulması gereken en öncelikli kurumdur. Aksi yönde yapılacak her düzenleme bugüne kadar olduğu gibi sorunları çözmek yerine daha da artıracaktır.

TMMOB Maden Mühendisleri Odası, daimi nezaretçilerin bağımsız, güvenli ve etkin biçimde görev yapabilmesini sağlayacak her türlü yasal ve kurumsal düzenleme için yapılacak çalışmalara katkı sunmaya ve ortak çalışma yürütmeye hazırdır.

Saygılarımızla.

 

TMMOB Maden Mühendisleri Odası

Yönetim Kurulu

12 Ocak 2026, Ankara