TMMOB Maden Mühendisleri Odası
HAVA KALİTESİNİN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ

Resmi Gazete Tarihi: 02.10.1986
Resmi Gazete Sayısı:19269

Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği
 

Bu Yönetmelik, 2 Kasım 1986 tarihli ve 19269 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanmıştır.

BİRİNCİ BÖLÜM

Kanuni Dayanak, Amaç, Kapsam, İstisnalar Tanımlar

Kanuni Dayanak

Madde 1 - 2872 sayılı, 9 Ağustos 1983 kabul tarihli Çevre Kanunu’nun 1 ve 3. maddelerinde öngörülen amaç ve ilkeler doğrultusunda, 8, 9, 10, 11, 12 ve 13. maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Amaç

Madde 2 - Bu Yönetmeliğin amacı, her türlü faaliyet sonucu atmosfere yayılan is, duman, toz, gaz, buhar ve aerosol halindeki emisyonları kontrol altına almak; insanı ve çevresini hava alıcı ortamındaki kirlenmelerden doğacak tehlikelerden korumak; hava kirlenmeleri sebebiyle çevrede ortaya çıkan umuma ve komşuluk münasebetlerine önemli zararlar veren olumsuz etkileri gidermek ve bu etkilerin ortaya çıkmamasını sağlamaktır.

Kapsam

Madde 3 - Bu Yönetmeliğin hükümleri, 2. maddede belirtilen amaca ulaşmak için;

a. Tesislerin kurulması ve işletilmesini,

b. Tesislerin, yakıtların, hammaddelerin ve ürünlerin üretilmesi, kullanılması, depolan-ması, taşınması ve ithalini,

c. Motorlu vasıtaların donanımları, çalıştırılmaları ve uymaları gereken keyfiyetleri,
kapsar.

İstisnalar

Madde 4 - Bu Yönetmelik;

a. 2690 sayılı Kanun ile Türkiye Atom Enerjisi Kurumuna verilen yetki alanına giren, insan sağlığı ve çevrenin nükleer yakıt ve diğer radyoaktif maddelerin radyasyonundan korunmasında; ilgili tesis, alet ve düzeneklerde,

b. İşçi sağlığı ve iş güvenliği tüzükleri kapsamına giren işyeri atmosferlerinde,

c. Hava alıcı ortamına bir emisyonun söz konusu olmadığı tesis, alet ve düzeneklerde,

uygulanmaz.

Tanımlar

Madde 5 –

a. HAVA KİRLETİCİLER: Havanın tabii bileşimini değiştiren, is, duman, toz, gaz, buhar ve aeresol halindeki kimyasal maddelerdir.

b. HAVA KALİTESİ: İnsan ve çevresi üzerine etki eden hava kirliliğinin göstergesi olan, çevre havasında mevcut hava kirleticilerin artan miktarıyla azalan kaliteleridir. Hava kalitesinin belirtilmesinde kullanılan tanım, birim ve semboller Ek 1’de verilmiştir.

c. EMİSYONLAR: Yakıt ve benzerlerinin yanmasıyla; sentez, ayrışma, buharlaşma ve benzeri işlemlerle, maddelerin yığılması, ayrılması, taşınması ve bu gibi diğer mekanik işlemler sonucu bir tesisten atmosfere yayılan hava kirleticilerdir. Emisyonların belirtilme-sinde kullanılan tanım ve birimler Ek 1’de verilmiştir.

d. TESİS: Bu yönetmelikte tesisin anlamı:

- Kurum, kuruluş, işletmeler ve diğer sabit düzenekler;

- Makinalar, aletler ve diğer yer değiştirebilen teknik düzenekler ile motorlu vasıtalar;

- Üzerindeki madde depolanan, boşaltılan ve iş yapılan mülklerdir.

e. YETKİLİ MERCİ (YETKİLİ MAKAM): Bu Yönetmelikte adı geçen yetkili merci, resmi izinlerin verilmesinde ve denetim görevinin ifasında, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 268-275. maddelerine göre Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ile bu Kanunun yetkili kıldığı kurum ve kuruluşlardır. Kirletme yasağı, çevre korunması, çevresel etki değerlendirmesi, işletme izni, haber verme yükümlülüğü ve denetleme esasları hakkında yönetmelikleri ve standartları hazırlama yetkisi 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8-13. maddeleri uyarınca Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğündedir. Verilecek cezalar 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun bazı maddelerinin değiştirilmesi hakkında 3301 sayılı Kanun doğrultusunda uygulanır. Faaliyetlerin durdurulmasında yetki, 2872 sayılı Kanun’un 15-16. maddelerinde belirtilen şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı, Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü ve mahallin en büyük mülki amirindedir. Ayrıca 222 sayılı Çevre Genel Müdürlüğünün Kuruluş ve Görevleri Hakkında 18.6.1984 tarihinde yürürlüğe konan Kanun Hükmünde Kararname ile verilen yetkiler doğrultusunda, Çevre Genel Müdürlüğü ve Mahalli Çevre Kurulları çevre kirliliğinin önlenmesi için çalışmalar yapar ve kararlar alırlar.

f. İZİN: Bu Yönetmelik’te izin, “Emisyon İzni” anlamında kullanılmıştır.

g. ÖN İZİN: Bu Yönetmelik’te ön izin, “Emisyon Ön İzni” anlamında kullanılmıştır.

h. TİP VE EMİSYON BELGESİ: İzne tabi olmayan, emisyon yayan değişik modeldeki tesislerin ve bunların parçalarının tasarım özellikleri, verim, kapasite ve emisyon değerlerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğunu tevsik eden belgedir.

i. TEKNOLOJİK SEVİYE: Sürekli işletilmesinde başarısı tecrübeyle sabit, mukayese edilebilir metodular, düzenekler ve işletme şekilleriyle kontrolleri yapılabilen; emisyon sınırlama tedbirlerini pratikleştiren ve kullanışlı hale getiren, ileri ve ülke şartlarında uygulanabilir teknolojik metotlar, düzenekler, işletme biçimleri ve temizleme metotlarının geldiği seviyedir.

j. ÜRETMEK: Bu Yönetmelik kapsamında “üretmek” terimi; üretmek, işlemek, üretim amacıyla tüketmek ve diğer kullanımları içine alır. Bu Yönetmelik’te ithalat ve diğer nakliyatlar aynı anlamda mütalâa edilirler.

İKİNCİ BÖLÜM

Hava Kalitesi Sınır Değerleri, İzne Tabi Tesisler İçin Emisyon Sınır Değerleri

Hava Kalitesi Sınır Değerleri

Madde 6 - 1.Hava Kalitesi Sınır Değerleri: İnsan sağlığının korunması, çevrede, kısa ve uzun vadeli olumsuz etkilerin ortaya çıkmaması için atmosferdeki hava kirleticilerin, bir arada bulunduklarında, değişen zararlı etkileri de göz önüne alınarak tesbit edilmiş konsantrasyon birimleriyle ifade edilen seviyelerdir.

A - Uzun Vadeli Sınır Değerleri (UVS)

Aşılmaması gereken, bütün ölçüm sonuçlarının aritmetik ortalaması olan değerlerdir.

B - Kısa Vadeli Sınır Değerleri (KVS)

Maksimum günlük ortalama değerler veya istatistik olarak bütün ölçüm sonuçları sayısal değerlerinin büyüklüğüne göre dizildiğinde, ölçüm sonuçlarının % 95’ini aşmaması gereken değerlerdir. Çöken tozlar için farklı olarak aşılmaması gereken maksimum aylık ortalama değerdir.

UVS ve KVS değerler için öngörülen süreler genellikle 1 yıllık periyotları kapsar. Ayrıcalıklı durumlar Ek 2’de belirtilmiştir.

Çeşitli hava kirleticileri için uyulması gereken uzun ve kısa vadeli sınır değerler aşağıda verilmiştir.

 

 

 

Birim

UVS

KVS

1.

Kükürt Dioksit (SO2)

   

 

Kükürt Trioksit (SO3) Dahil

   

 

a) Genel

(μg/m3)

150

400 (900)

 

b) Endüstri Bölgeleri

(μg/m3)

250

400 (900)

2.

Karbon Monoksit(CO)

(μg/m3)

10000

30000

3.

Azot Dioksit (NO2)

(μg/m3)

100

300

4.

Azot Monoksit (NO)

(μg/m3)

200

600

5.

Klor (Cl2)

(μg/m3)

100

300

6.

Klorlu Hidrojen (HCl) ve Gaz Halde Anorganik Klorürler (Cl‾)

(μg/m3)

100

300

7.

Florlu Hidrojen (HF) ve Gaz Halde Anorganik Florürler (F‾)

(μg/m3)

-

10 (30)

8.

Ozon (O3) Fotokimyasal Oksitleyiciler

(μg/m3)

-

(240)

9.

Hidrokarbonlar (HC)

(μg/m3)

-

140 (280)

10.

Hidrojen Sülfür (H2S)

(μg/m3)

-

40 (100)

11.

Havada Asılı Partikül maddeler(PM) (10 Mikron ve Daha Küçük Partiküller)

   

 

a) Genel

(μg/m3)

150

300

 

b) Endüstri Bölgeleri

(μg/m3)

200

400

12.

PM içinde Kurşun (Pb) ve bileşikleri

 

2

-

13.

PM İçinde Kadmiyum (Cd) ve bileşikleri

 

0.04

-

14.

Çöken Tozlar (10 mikrondan büyük partiküller dahil)

(mg/m2gün)

  

 

a) Genel

 

350

650

 

b) Endüstri Bölgeleri

 

450

800

15.

Çöken Tozlarda Kurşun ve bileşikleri

(mg/m2gün)

500

-

16.

Çöken Tozlarda kadmiyum ve bileşikleri

(mg/m2gün)

7,5

-

17.

Çöken Tozlarda Talyum (Tl) ve bileşikleri

(mg/m2gün)

10

-

NOT: Parantez içindeki rakamlar referans maksimum saatlik sınır değerlerdir.

C - Kış Sezonu Ortalaması Sınır Değerleri

Kış aylarında, binaların ısıtılmasıyla ortaya çıkabilen hava kirlenmelerine yol açan hava kirleticiler için Ekim-Mart ayları arasında yerleşim bölgelerinde yapılan ölçümlerin ortalamaları, aşılmaması gereken kış sezonu ortalaması UVS sınır değerleri ile mukayese edilirler.

 

Kış Sezonu Ortalaması Sınır Değerleri

Kükürt Dioksit

250 (μg/m3)

Havada Asılı Partikül Madde

200 (μg/m3)

2. 1 inci fıkra ile belirlenen sınırlara ulaşılmadığı halde, mahalli çevre birimleri hava kalitelerini iyileştirme programları geliştirirler. Hava Kalitesi Sınır Değerlerini, zaman içerisinde daha sıkı sınır değerlerine düşürerek, daha temiz hava kalitelerine ulaşmak için, yaygın olarak ortaya çıkan hava kirleticilere ait, hedeflenmiş sınır değerler belirlenir. Kükürt dioksit ve havada asılı partikül maddeler için aşağıdaki hedef sınır değerler tesbit edilmiştir. Bu hedeflere mümkün olan en yakın zamanda ulaşmak için programlar geliştirilir. Tesisler kurulurken hava kalitesini koruma önlemleri kuruluş tarihinde yürürlükte olan UVS ve KVS değerlerine göre alınır.

Hedef Sınır Değerler

SO2 (μg/m3)

PM (μg/m3)

Yıllık Aritmetik Ortalama

60

60

Kış Sezonu (Ekim-Mart) Ortalaması

120

120

Maksimum 24 Saatlik Değer

150

150

1 Saatlik Değer

450

-

3) Bilhassa hassas hayvan, bitki ve eşyayı hava kirliliğinin zararlı etkilerinden korumak için özel koruma alanlarında kükürt dioksit, gaz halinde anorganik klor ve flor bileşikleri, çöken tozlarda kurşun ve kadmiyum miktarları için aşağıdaki özel sınır değerler tatbik edilir.

 

Birim

UVS

Kükürt Dioksit

μg/m3

60

Gaz Halinde Anorganik Klor Bileşikleri

μg/m3

60

Gaz Halinde Anorganik Flor Bileşikleri

μg/m3

0.3

Kurşun

μg/m2gün

250

Kadmiyum

μg/m2gün

2.5

4. Petro Kimya Tesisleri ve petrol rafinerilerinde uyulması istenilen hava kalitesi sınır değerleri aşağıdaki gibidir.

 

 

Birinci (*)

İkinci (**)

Birim

Sınır Değer

Sınır Değer

Benzen

mg/m3

5,0

10,0

Toluen

mg/m3

2,0

6,0

Ksilen

mg/m3

1,5

6,0

Olefinler

mg/m3

1,5

3,0

Toplam Organik Buharlar (Karbon cinsinden)

mg/m3

2,0

10,0

 

 

Birinci (*)

İkinci (**)

Birim

Sınır Değer

Sınır Değer

Etil Benzen

mg/m3

0,02

3,0

Kumol (İzopropil Benzen)

mg/m3

0,02

2,0

Trimetil Benzen

mg/m3

0,02

1,0

Merkaptan

mg/m3

0,005

0,06

Tetra etil-tetra metil Kurşun

mg/m3

-

0,001

(*) - Bir yıl içindeki toplam saatlerin % 6’sından fazla zaman içerisinde bu sınırlar aşılmışsa önemli rahatsızlıkların söz konusu olduğu, tesis izni verilmesi için esas olan şartların yerine getirilmediği kabul edilir.

(**) - Bir yıl içindeki toplam saatlerin % 1’inden fazlasında aşılmaması gereken değerlerdir. Ölçüm değerleri 1 saatlik ortalamalar halinde verilir.

5. Hava kirliliği seviyelerinin ölçüm ve tespiti Ek 2’deki esaslara göre yapılır.

İzne Tabi Tesisler İçin Emisyon Sınırları

Madde 7 - Madde 10 ile 28 arasında ele alınan izne tabi bir tesis için madde 9’da herhangi bir sınırlama getirilmemişse madde 7 ve madde 8’de verilen emisyon sınırlarına uyulması mecburidir.

1. İs

A - Atık gazlardaki isliliğin derecesi, katı yakıtlı tesislerde Ringelman skalasında 2 veya daha küçük tutulur.

B - Sıvı yakıt yakan yeni kurulacak tesislerin atık gazlarındaki islilik derecesi Bacharach skalasına göre motorin yakanlarda en fazla iki, 4 ve 5 no.lu fuel oil yakanlarda en fazla 3, 6 no. fuel oil yakanlarda en fazla 4 olması gerekir.

Bu yönetmeliğin yayımı tarihinden önce kurularak işletmeye alınmış tesisler için islilik sınırları bu bendin birinci cümlesindeki değerlere 1 ilave edilerek bulunur.

2. Toz Şeklinde Emisyon

A -Atık gazlarda bulunan toz şeklindeki emisyon aşağıda B bendinde sınırlandırılmamışsa, bent 3’teki sınırlar ile diyagram 1’deki sınırları aşamaz.

B - Doldurma, ayırma, eleme, taşıma, kırma ve öğütme tesislerinden çıkan gazlarla atılan toz emisyonu 3 kg/h’e kadar ise atık gazlardaki toz konsantrasyonu 300 mg/m3, atılan emisyon 3 kg/h’den fazla ise atık gazlardaki toz konsantrasyonu 150 mg/m3’ün altında tutulur.

3. Atık Gazlardaki Özel Tozların Emisyonları İçin Sınırlar

Ek 3’te I, II ve III olarak sınıflandırılan özel toz emisyonları aşağıdaki sınırlar içinde tutulur.

I inci sınıfa giren toz emisyonları 20 mg/m3

(0.1 kg/h veya üzerindeki emisyon debileri için)

II nci sınıfa giren toz emisyonları 50 mg/m3

(1 kg/h veya üzerindeki emisyon debileri için)

III üncü sınıfa giren toz emisyonları 75 mg/m3

(3 kg/h veya üzerindeki emisyon debileri için)

I ve II nci sınıflara giren özel toz emisyonlarının bir arada bulunması durumunda toplam emisyon konsantrasyonu 50 mg/m3, I ve III veya II ve III üncü sınıflara giren toz emisyonlarının bir arada bulunması durumunda emisyon konsatrasyonu 75 mg/m3 sınırlarını aşamaz.

4. Tozlu Maddelerin Üretimi, İşlenmesi, Depolanması, Taşınması, Doldurulması, Boşaltılması, Tasnifi

Tozlu maddelerin üretimi, parçalanması, tasnifi, doldurulması ve diğer işlemleri sırasında ortaya çıkan tozlu gazlar toplanacak ve toz ayırma sisteminden geçirilir.

Çapı 5 mm’den küçük ürünleri üreten makinalardan toz sızdırmaları önlenemiyorsa bu makinalarda üretim kapalı alanlarda yapılır.

Şayet üst yüzeydeki nem oranı en az % 10 değilse, çapı 2 mm’den küçük öğütülmüş tozlu maddelerin taşınması, kapalı sistemlerde yapılır ve kapalı alanlarda depolanır.

Bu maddelerin boşaltma ve paketleme tesisleri toz emisyonlarına karşı korunur.

5. Açıkta depolanan tozlu yığma malzeme, hava kalitesi standartlarını karşılamak şartıyla açıkta depolanabilir. Bu amaçla aşağıda bazı örnekleri verilen tedbirler alınır.

- Arazide rüzgârı kesici toprak yığınları yapılır, rüzgârı kesici bitkiler dikilir, rüzgâr koruyucuları yapılır,

- Konveyörler ve diğer taşıyıcıların üzerleri kapatılır,

- Savunma yapılmadan boşaltma ve doldurma yapılır,

- Malzeme üstü naylon branda veya tane büyüklüğü 10 mm’den fazla olan maddelerle kapatılır,

- Bağlayıcı maddelerle sıkıştırılması yapılır,

- Üst tabakalar % 10 nemde muhafaza edilir.

6. Toz Yapıcı Yanma ve Üretim Artıklarının Taşınması ve Depolanması

Toz yapan yanma ve üretim artıklarının taşınmasında taşınan malzemenin tozumayı önleyecek derecede nemli olmaması halinde kapalı taşıma sistemleri kullanılır. Bunların açıkta depolanmasında 5 inci bentteki tedbirler alınır. Depolama işlemi tamamlanan sahalar toprakla örtülüp üstü yeşillendirilmeye çalışılır.

7. Tesisteki Yolların Durumu

Tesislerdeki yollar hava kalitesini bozucu etki yaratıyorsa yolların bitümlü kaplama malzemeleri, beton veya benzeri malzemelerle kaplanması, düzenli olarak temizlenmesi veya toz bağlayan maddelerle muameleye tabi tutulması gereklidir.

8. Filtrelerin Boşaltılması

Toz biçimindeki emisyonu tutan filtrelerin boşaltılmasında toz emisyonunu önlemek için toz, kapalı sistemle boşaltılır veya boşaltma sırasında nemlendirilir.

9. Gaz ve Buhar Emisyonları

A - Anorganik Klor Emisyonu

Gaz biçimindeki anorganik klok emisyonları 3 kg/h veya üzerinde ise, bu bileşiklerin atık gaz içerisindeki konsantrasyonu (Clˉ) 30 mg/m3’ü aşamaz.

B - Anorganik Flor Emisyonu

Gaz biçimindeki anorganik flor emisyonların, g/h veya üzerinde ise, bu emisyonların atık gaz içerisindeki konsantrasyonu (Fˉ) 5 mg/m3’ü aşamaz.

C - Organik Buhar ve Gaz Emisyonları

Ek 4’te I, II ve III olarak sınıflandırılan, atık gazlarda bulunan organik bileşiklerin buhar ve gaz biçimindeki emisyonları, aynı sınıftan birden fazla bileşik bulunsa dahi bunların toplam emisyonları, aşağıdaki değerleri aşamaz.

I inci sınıfa giren organik bileşiklerin emisyonu (0.1 kg/h ve üzerindeki emisyon debileri için)

20 mg/m3

II nci sınıfa giren organik bileşiklerin emisyonu (3 kg/h ve üzerinde emisyon debileri için)

150 mg/m3

III üncü sınıfa giren organik bileşiklerin emisyonu (6 kg/h ve üzerindeki emisyon debileri için)

300 mg/m3

Birden fazla sınıfa ait organik bileşiklerin birlikte atılması durumunda, bu maddede yukarıda verilen değerlerin aşılmaması kaydıyla, toplam emisyon konsantrasyonu 300 mg/m3’ü geçemez.

10. Kanser Yapıcı Maddelerin Emisyon Sınırları

Atık gazlarda bulunan kanser yapıcı maddeler prensip olarak en düşük düzeyde tutulur. Bu konuda iş güvenliği mevzuatı da dikkate alınır.

Ek 5’te I’den III’e kadar sınıflandırılmış olarak verilen maddelerin, uygun gruptan birden fazla madde bulunması durumunda dahi toplam konsantrasyonları aşağıdaki değerleri aşamaz.

I inci sınıfa giren maddeler (0.5 g/h ve üzerindeki emisyon debileri için)

0,1 mg/m3

II nci sınıfa giren maddeler (5 g/h ve üzerinde emisyon debileri için)

1 mg/m3

III üncü sınıfa giren maddeler (25 g/h ve üzerindeki emisyon debileri için)

5 mg/m3

Bu konsantrasyon sınırları aşılmamak kaydıyla, I ve II nci sınıftaki maddeler bir arada atılırsa toplam konsantrasyon 1 mg/m3, I ve III üncü sınıftaki maddeler veya II ve III üncü sınıftaki maddeler birarada atılırsa toplam konsantrasyon 5 mg/m3’ü aşamaz.

Atık Gazların Atılması

Madde 8 - 1) Atık gazlar serbest hava akımı tarafından, engellenmeden taşınabilecek biçimde atmosfere verilmelidir. Genelde, bu amaçla baca kullanılmalı ve gazların bacadan çıkış hızları tesis anma gücünde çalıştırılırken en az 6 m/sn olmalıdır. Ancak, anma ısıl gücü 300 Kw’ın altında olan tesislerde gaz çıkış hızı 6 m/sn’nin altında olabilir.

2) Küçük Tesislerde Asgari Baca Yüksekliği

Anma ısıl gücü 300 Kw’ın altında olan tesislerde bacanın çatı üzerinden itibaren asgari yüksekliği aşağıdaki gibi belirlenir.

A - Eğik Çatı

Baca yüksekliği çatının en yüksek noktasından en az 0,5 m. daha yüksek olmalıdır. Anma ısıl gücü 50 Kw’ın altında olan tesislerde baca çatının tepe noktasına çok yakın değilse, çatı tabanından en az 1 m. yüksekliğinde olmak kaydıyla, daha alçak olabilir.

B - Düz Çatı

Baca yüksekliği çatının en yüksek noktasından itibaren en az 1,5 m. olacaktır. Ancak, tesisin anma ısıl gücü 50 Kw’ın altındaysa bu yükseklik 1 m. olabilir.

3) Orta Boy Tesislerde Asgari Baca Yüksekliği

Anma ısıl gücü 300 Kw ile 1 MW arasında bulunan tesislerde bacanın çatı üzerinden itibaren asgari yüksekliği aşağıdaki gibi olması gerekir.

A - Eğik Çatı

Bacanın yüksekliği çatının en yüksek noktasından itibaren en az 1 m. olarak tespit edilir.

B - Düz Çatı

Düz veya eğim açısı 20˚’nin altında olan eğik çatılarda baca yüksekliği, çatı eğimini 20˚ kabul ederek hesaplanan eğik çatının en yüksek noktasından itibaren en az 1 m daha fazla olarak tespit edilir.

4) Büyük Tesislerde Asgari Baca Yüksekliği

Anma ısıl gücü 1.2 MW üzerinde olan tesislerde baca yüksekliği Ek 6’da verilen esaslara göre belirlenir. Bacanın tabandan yüksekliği en az 19 m ve çatı üstünden yüksekliği ise en az 3 m olmalıdır. Çatı eğimi 20˚’nin altında ise çatı yüksekliği hesabında 20˚’lik eğim kabul edilir.

Benzeri tür emisyonda bulunan ve yaklaşık aynı yükseklikteki bacalar arasındaki yatay mesafe, baca yüksekliğinin 1,4 katından azsa ve emisyonların birbiri üzerine binmemesi için farklı yüksekliklerde baca kullanılması zorunlu görülmüyorsa tek baca kullanılır. Bu paragrafta yukarıda belirlenen baca yüksekliği kullanılması halinde Ek 2’de belirtilen toplam kirlenme değeri (T.K.D.) madde 5’te öngörülen hava kalitesinin değerini aşıyorsa, ilk önce emisyon değerinin düşürülmesine çalışılır. Bu ekonomik veya teknolojik olarak mümkün değilse, baca yükseltilerek hava kalitesi değerinin aşılması önlenir.

Ek 6’ya göre belirlenen, engebelere göre düzeltilmemiş baca yüksekliği madde 23’te yeralan ek düzenlemeler kapsamına girmiyorsa 250 m’yi aşmayacaktır. Baca yüksekliğinin 200 m’den yüksek çıkması durumunda teknolojik seviyeye uygun emisyon azaltıcı tedbirlere başvurulur.

Kirletici Vasfı Yüksek Tesisler İçin Özel Emisyon Sınırları

Madde 9 - Hava kirliliği açısından kirletici vasfı yüksek olan tesislerin emisyonları Ek 7’de verilen sınırları aşamaz.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Emisyonun Tespiti ve Sınırlanması

Özel Mülk Üzerinde Ölçüm Yapılması

Madde 34 - Bir tesisin çevreye zararlı etkiler yarattığı kuşkusu varsa yetkili merci izne tabi veya izne tabi olmayan bir tesisin işleticisine, merci tarafından belirlenmiş yetkili bir uzman kuruluşa veya kişiye tesisinden çıkan emisyonu veya tesisin kurulu olduğu alandaki hava kalitesini ölçtürmesini emredebilir. Yetkili merci yapılacak ölçümlerin cinsi ve kapsamı ile sonuçların rapor haline getirilmesinin detaylarını tespit etmeye yetkilidir.

Emisyon Seviyesinin Ölçüm ve Tespiti

Madde 35 - Emisyonun ölçümünde ve tespitinde Ek 11’deki esaslara uyulur.

Emisyon Raporu

Madde 36 - 1) Hava kirliliğinin önemli boyutlarda olduğu kritik bölgelerde kurulu izne tabi tesislerle, bu bölgeler dışında yetkili merciler tarafından tespit edilen tesisleri işletenler, yetkili merciye, merci tarafından belirlenen süreler içinde, tesisten belirli süre içinde yapılan emisyon miktarı ile zamana ve yere göre dağılımını gösteren emisyon raporu sunarlar.

Bu rapor her yıl yenilenir.

2) Emisyon raporunun şekli, muhtevası, sunulacağı tarihler ve emisyonun ölçümünde kullanılacak metotlar yetkili merci tarafından belirlenir.

3) Hava kirliliği özel problem arz etmeyen bölgelerde kurulu izne tabi tesislerin emisyon raporu verme yükümlülüğü tesisin büyüklüğü ve emisyonun cinsi dikkate alınarak yetkili merci tarafından kaldırılabilir.

4) Emisyon raporundaki bilgilerde tesisin endüstriyel ve iş sırları varsa tesis sahibinin veya işleticinin talebi üzerine emisyon raporundaki bu bilgiler umuma ifşa edilmeyebilir.

İzne Tabi Tesislerde Yapılacak İlk ve Periyodik Ölçümler

Madde 37 - Yetkili merci, izne tabi tesislerin;

1) İşletmeye alınmasından sonra veya madde 21’de sözü edilen değişikliklerden sonra,

2) Kuruluş veya değişikliğin üzerinden 5 yıl geçtikten sonra,

Madde 34’e göre ölçümlerin yapılmasını tesisi işletenden isteyebilir.

Sürekli Ölçümler

Madde 38 - 1) Yetkili merci madde 34 ve madde 37’deki ölçümlerin yerine veya bu ölçümlere ek olarak izne tabi tesislerde belirli emisyon ve hava kalitesi ölçümlerinin kayıt cihazlı ölçü aygıtlarıyla sürekli olarak yapılmasını isteyebilir.

2) Yetkili merci gerekli gördüğü takdirde izne tabi olmayan tesislerden de belirli emisyon ve hava kalitesi ölçümlerinin kayıt cihazlı ölçü aygıtlarıyla sürekli olarak yapılmasını isteyebilir.

Ölçümler İçin Yapılacak Harcamalar

Madde 39 - Emisyon ve tesis çevresindeki hava kalitesinin belirlenmesi için yapılacak ölçümlerin gerektirdiği masraflar tesisi işleten tarafından karşılanır.

Ölçüm Sonuçları Hakkında Bilgi Verilmesi

Madde 40 - Madde 34, 37 ve 38’de konu edilen ölçümlerin sonuçları tesisi işleten tarafından istek üzerine yetkili merciye verilir. Ölçüm kayıtları tesisi işleten tarafından en az 5 yıl muhafaza edilir. Yetkili merci bilgilerin sunuluş şeklini belirler.

Toplam Emisyon Sınırlaması

Madde 41 - İzin vermeye yetkili merci, endüstri tesislerinin ve fabrikaların yoğun bulunduğu ve yetkili merciler tarafından belirlenmiş kritik bölgelerde mevcut tesislerden çıkan toplam emisyonu sınırlandırıcı tedbirler alabilir. Yetkili merci bu bölgelere kurulacak izne tabi yeni bir tesisin toplam emisyon miktarıyla ilgili olarak geçici veya sürekli sınırlandırma kararları alabilir ya da yeni tesisin bölge içinde kurulmasına izin vermeyebilir. Tesisler kendilerine bildirilen toplam emisyon miktarının üzerinde emisyon yapacak şekilde çalıştırılamazlar.

Yakıt ve Hammadde Sınırlaması

Madde 42 - Yetkili merci, hava kirliliğinin ciddi boyutlara eriştiği zamanlarda ve bölgelerde, yakıt ve hammaddesi değiştirilebilen tesislerde hava kirliliğinin azaltılması amacıyla uygun evsafta yakıt veya hammadde kullanılmasını tavsiye edebilir veya emredebilir.

Kaza Sonucu Emisyon

Madde 43 - Bir tesisten kaza sonucu normal çalışmasında öngörülenden fazla ve hava kirliliğine yol açacak şekilde emisyon yayılırsa veya özel kimyevi maddeler ortama atılırsa; tesisi çalıştıran, emisyonun en kısa sürede normal seviyeye inmesi için gerekeni yapacaktır. Mahalli mülki amir, kaza sonucu çıkan emisyonun normal seviyeye indirilmesi için tesisin sahibine veya işletmecisine gerekli tedbirleri almasını emredebilir.

Maddeler, Ürünler ve Yakıtlarla İlgili Kısıtlamalar

Madde 44 - 1) Madde 3’te tanımlanarak bu yönetmeliğin konusuna giren tesisler ve bu tesislerin kısımları şayet çevre kirliliğine olan zararlı etkilerini ortadan kaldırmak için gerekli şartları karşılıyorlarsa pazarlanabilir veya ithal edilebilir.

Bu amaçla:

A - Tesislerin ve kısımlarının sebep olduğu emisyonun bu yönetmelikle belirlenen sınırları aşmaması,

B - Emisyonların sınırlandırılması için tesislerin ve kısımlarının gerekli teknik özelliklere sahip olması mecburidir.

2) Tesislerin ve parçalarının pazarlanması ve ithali için bunların üzerinde emisyon cins ve düzeylerini belirten etiketler bulunacaktır. Bu hususa yönetmeliğin yayımından itibaren bir yıl içerisinde uyulması mecburidir.

Yakıt Özellikleri

Madde 45 - 1) Katı, sıvı ve gaz yakıtlar ancak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hava kirliliğinin azaltılması amacıyla tespit edilen özelliklere uygun olduğu takdirde üretilebilir, pazarlanabilir veya ithal edilebilir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bu amaçla yakıtların kimyasal özellikleri ve sonradan eklenen katkı maddelerinin azami miktarını belirleyebilir, hava kirliliğini azaltıcı bazı katkı maddelerinin eklenmesini veya satışa sunulmadan önce yakıtların belirli işlemlerden geçirilmesini emredebilir. Bu faaliyetler Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü ile koordinasyon içinde yürütülür.

2) Birinci paragraftaki şartlara uyulması istenen yakıtlar ithal ediliyorsa,

A - İthalatı yapan kuruluş gümrüğe, yakıt özelliklerini beyan eden ve üretici firma tarafından tastikli bir belge verecektir. Bu belge yakıtın ilk varış yerine yakıtla birlikte gönderilir.

B - İthalatı yapan kuruluş bu belgenin bir kopyasını dosyalarında muhafaza eder.

C - İthal edilen yakıt doğrudan satışa sunuluyorsa, ithalatçı kuruluş yakıtın satılacağı ilin mülki amirine yakıt miktarı ve özellikleri hakkında bilgi verir.

D - Ticari amaçla katı, sıvı veya gaz yakıt satan şahıs veya kuruluşlar sattıkları yakıtların menşeini belirten, üretici tarafından tasdikli belgeleri muhafaza ve istenildiğinde ibraz etmek mecburiyetindedir.

E - Katı, sıvı veya gaz yakıtları şehirlerarası yollarda nakleden araç kullanıcıları naklini yaptıkları yakıtın menşeini belirten, üreticiden tastikli belgeyi araçta taşımak ve istenildiğinde ibraz etmek mecburiyetindedir.

Madde ve Ürün Özellikleri

Madde 46 - Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, normal yakıt maddesi olmayan fakat kullanıldıkları veya yakıldıkları zaman hava kirliliği yaratan madde ve ürünlerin uyması gereken özellikleri belirler. Üretici kuruluşların bu şartları yerine getirmesi için gerekirse bu Bakanlık tarafından geçiş süresi tanınır. İmha veya içindeki kıymetli maddelerin geri kazanılması amacıyla yakılan maddeler ve işlem için kullanılan prosesler de Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen şartları karşılamak zorundadır. Kullanıldığı veya yakıldığı zaman özel hava kirliliği yaratan maddelerin üzerinde, uyarılar ve hava kirliliğinin azaltılması için uyulması gereken hususlar okunabilecek şekilde belirtilecektir. Bu faaliyetler Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü ile koordinasyon içinde yürütülür.

ALTINCI BÖLÜM

Hassas Kirlenme Bölgelerinin Korunması ve Temiz Hava Planları

Hassas Kirlenme Bölgelerinde Tespitler

Madde 49 - 1) Hassas Kirlenme Bölgeleri, hava kirlenmelerinin ortaya çıktığı veya beklendiği, ortaya çıkma sıklığı ve süresi, ulaştığı yüksek konsantrasyon değerleri ve çeşitli kirleticilerin birarada etki etme tehlikesinden dolayı zararlı etkilerin önemli ölçülerde meydana gelebildiği bölgelerdir.

2) Hava kirlenmelerinin durum ve gelişmelerini tespit edebilmek, giderilmesine yardımcı tedbirleri ve ihtiyat tedbirlerini alabilmek için, atmosferde insan çevresi üzerinde zararlı etkilere yol açabilen kirlenmelerin mahiyetlerine göre, özellik ve sınırları tayin edilmiş ve 2 nci fıkrada tarifi yapılan Hassas Kirlenme Bölgelerinde, bu kirlenmelerin meydana gelmesi ve yayılmasına yol açan önemli değişmeler mülki makamlar tarafından araştırılır.

3) Hassas Kirlenme Bölgeleri, Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü’nün görüşleri alınarak Valilikler tarafından tespit edilir.

4) Hassas Kirlenme Bölgelerinin tespiti

A - Bir bölgede,

  1. Bir hava kirletici için hava kalitesi değerleri madde 6’da verilen sınır değerlere ulaşıyor veya aşıyorsa,

  2. İki hava kirletici için hava kalitesi değerleri verilen sınır değerlerin % 90’ına ulaşıyor veya aşıyorsa bu bölge Hassas Kirlenme Bölgesi olarak tespit edilir.

    B - A bendindeki hususlar gerçekleşmediği halde hava kirleticiler sebebiyle büyük çaplı zararların ortaya çıktığı bölgeler Hassas Kirlenme Bölgesi olarak tespit edilir.

    C - Hava Kalitesi Sınır Değerleri tespit edilmemiş zararlı maddeler ile büyük çaplı zararlar ortaya çıkıyor veya bekleniyor ise bu gibi bölgeler Hassas Kirlenme Bölgesi olarak tespit edilir.

    5) Hassas Kirlenme Bölgelerinin Büyüklüğü ve Şekli

    A - Bir Hassas Kirlenme Bölgesi 48 km2’den küçük alınmamalıdır. İstisna olarak özel topografik ve meteorolojik şartların rol oynadığı durumlarda daha küçük bölgeler belirlenebilir.

    B - Bir Hassas Kirlenme Bölgesinin bir ilin hudutları içinde kalmasına dikkat edilir ve alanları basit geometrik şekiller altında düzenlenir.

    Ölçme ve Değerlendirme Metodları

    Madde 50 - Hava kirlenmelerinin durumu ve gelişmeleri hakkında 49 uncu maddede yer alan tespitler için;

    a. Ölçme konuları,

    b. Ölçme metodları ve ölçüm aletleri,

    c. Ölçme yerlerinin sayı ve durumlarının tayini için esas alınan temeller,

    d. Ölçüm sonuçlarının değerlendirilmesi,

    Ek 2’de yer alan esaslara göre yapılır.

    Emisyon Kadastroları

    Madde 51 - 1) Valilikler tarafından 49 uncu maddedeki hassas bölgeler için hazırlanan emisyon kadastrolarında, hava kirlenmelerinin mahiyetleri ve miktarları; yer ve zamana göre dağılımları, belirli tesis ve taşıtlardan ortaya çıkış şartları, 50 nci maddedeki ölçüm objektiflerine göre ve 36 ncı maddedeki emisyon raporlarına göre durumları yer alır. Emisyon kadastroları için bilgilerin tespitinde 34, 37, 38 ve 57 nci maddelere göre yapılan ölçüm sonuçları gözönüne alınır. Valilikler, yönetmeliğe göre uygun yerleri belirleyerek, emisyon kadastrosunu çıkarmak için gerekli bilhassa yakıtlar ve yakma verimleri ve baca yükseklikleri hakkındaki bilgileri almaya, ilgili diğer yetkililere bildirmeye yetkilidirler. Düzenli zaman aralıklarında bu bilgileri inceleyerek emisyon kadastrolarını hazırlarlar.

    2) Emisyon kadastrolarının temelleri Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğünün görüşleri alınarak Valiliklerce tesbit edilir.

    Temiz Hava Planları

    Madde 52 – 48. maddeye ve emisyon kadastrolarına göre yapılan tespitler, meteorolojik şartların gözönüne alınmasıyla değerlendirilir.

    Bu değerlendirme, hassas kirlenme bölgesinin tamamında veya bir kısmında insan ve çevresi için zararlı etkilerin ortaya çıktığını ve beklendiğini gösterirse, bu durumda Valilikler bu bölge için temiz hava planları yaparlar.

    Temiz Hava Planları:

    1) Tespit edilmiş ve beklenen hava kirlenmelerinin ve bunlardan doğacak zararlı etkilerin, mahiyetini ve etki alanını,

    2) Hava kirlenmelerinin sebepleri hakkında yapılan tespitleri,

    3) Hava kirlenmelerinin azaltılması tedbirleri ile önceden alınması gereken tedbirleri,

    ihtiva eder.

    Belirli Bölgelerin Korunması

    Madde 53 - 1) Bir bölgedeki tesis ve yakıtların insan ve çevresi üzerindeki zararlı etkileri normal tedbirlerle ortadan kaldırılamıyorsa bu bölgeler Valilikler tarafından özel koruma bölgesi olarak tespit edilebilir.

    Valilikler özel koruma bölgelerinde:

    A - Hareketli tesisleri çalıştırmamaya,

    B - Sabit tesisleri kurmamaya,

    C - Hareketli ve sabit tesisleri sadece belirli zamanlarda çalıştırmaya veya bunlardan yüksek işletme teknikleri talep ederek çalıştırmaya,

    D - Tesislerde yakıt kullandırmamaya veya sınırlı olarak kullandırmaya,

    yetkilidirler.

    2) Valilikler, esasları tebliğle düzenlenecek şekilde kritik meteorolojik şartların mevcut olduğu veya hava kirlenmelerinin çok hızlı artış gösterdiği bölgelerde, insan ve çevresi üzerinde meydana gelecek zararlara karşı ilgililerden öğrenilen kritik meteorolojik şartlar ortaya çıkar çıkmaz:

    A - Hareketli veya sabit tesisleri sadece belirli zamanlarda çalıştırmaya,

    B - Önemli ölçülerde hava kirlenmelerine yol açabilen yakıtların tesislerde kullanılmasını yasaklamaya veya sadece kısıtlamaya,

    yetkilidirler.

    3) Kritik Meteorolojik Şartlar

    Alt sınırı yerden 700 metreden daha az olan bir hava tabakası mevcut ve hava sıcaklığı bu yükseklikle en azından 2°C artıyorsa, rüzgâr hızı 12 saatlik ortalamada 1,5 m/sn’den az ise bu durum kritik meteorolojik durum olarak adlandırılır. Sıcaklık dönüşümünün olup olmadığını tespit için, Meteoroloji Genel Müdürlüğü, kirlenme bölgesini temsil edebilecek bir yerde, yerden en az 1000 m yükseklikte atmosferin dikey sıcaklık profilini belirler.

    4) Hava kirliliğinin çok hızlı artış gösterdiği durumlarda uyarı kademeleri uygulanır. Uyarı kademeleri, kükürt dioksit ve partikül maddelerden ileri gelen hava kirlenmeleri için aşağıdaki gibidir:

     

    SO2 (μg/m3)

    Havada Asılı Partikül Madde (μg/m3)

    1. Kademe

    700

    400

    2. Kademe

    1000

    600

    3. Kademe

    1500

    800

    4. Kademe

    2000

    1000

    Not: Verilen değerler 24 saatlik ortalamalardır.

    Hava kalitesi sınır değerleri aşılarak, hava kirliliği bu kademelere ulaştığında, bölge özelliklerine göre alınacak tedbirler Valiliklerce tebliğ halinde yayımlanır. Valilikler bu tedbirleri belirlerken Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü’nün görüşünü alırlar.

    Her kademe için alınacak tedbirler düzenlenirken meteorolojik veriler gözönüne alınır. Sis, inverziyon, durgun meteorolojik şartlar ve izotermal durumlarda bir sonraki kademenin tedbirleri veya ilave tedbirler uygulanabilir. Nisbi nem miktarının % 90’ın üzerine çıkması halinde yukarıdaki uyarı kademelerindeki kirlilik derecelerinin % 10 eksiğinde bile ilgili kademenin tedbirleri uygulanır.

    YEDİNCİ BÖLÜM

    Müşterek Hükümler

    Denetleme

    Madde 56 - 1) Tesislerin sahibi ve işleticileri ile tesislerin üzerinde kurulu olduğu mahallerin sahibi ve işleticileri,

    A - Yetkili merciin görevlendirdiği kişilerin veya bunları temsil eden kişilerin tesislere girmesi için izin vermeye,

    B - Kamu sağlığı ve düzeni, çevrede yaşayanlar üzerinde yaratılabilecek ciddi tehlikeleri önlemek üzere emisyon ve hava kalitesi değerlerinin belirlenmesi maksadı ile görevli kişiler tarafından testler yapılması için izin vermeye,

    C - Görevli kişilere istedikleri döküman ve bilgileri sağlamaya,

    mecburdur.

    Yetkili merciin isteği üzerine “Hava Kalitesi Denetleme Görevlisi” tayin etmiş olan kuruluşların işleticileri, yukarıda B ve C bentlerindeki çalışmalar sırasında bu denetleme görevlilerini hizmete tahsis ederler. B ve C bentlerindeki çalışmaların yapılabilmesi için tesisi işletenler ve sahipleri gerekli kullanım maddelerini, özellikle motor yakıtlarını ve taşıma araçlarını sağlarlar.

    2) 1 inci fıkra hükümleri, 33, 44, 45 ve 46 ncı maddelerin kapsamına giren yakıtlar, ürünler, maddeler ve tesisleri de içine alır. Bunların sahipleri veya kullanıcıları için de geçerlidir. Bu kullanıcılar veya sahipler yetkili merciin görevlendirdiği kişilerin veya bunları temsil eden kişilerin örnek almasına, yerinde kontroller yapmasına izin verecektir.

    3) İzin alma işlemleri ile ilgili olarak yapılan testler ve ölçümlerin masrafları, başvuru sahibi tarafından karşılanır. 1 inci ve 2 nci fıkraların hükümlerine göre örnek alınması, bunların analizi, test yapılması dolayısıyla ortaya çıkan masraflar,

    A - Bu yönetmelik hükümleri tarafından ortaya koyulan şartların karşılanmadığı anlaşılırsa,

    B - Yapılan testler ve analizler bu yönetmelik hükümlerine göre zorunluysa,

    tesisi işleten veya tesis sahibi tarafından karşılanır.

    4) Bilgi vermekle zorunlu olan taraf, şahsının veya Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 245 inci maddesinde belirtilen şahıslardan birinin ceza hukuku açısından takibatına sebep olacaksa, sorulan sorulara cevap vermekten kaçınabilir.

    5) Bu yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi için üzerinde tesis bulunmayan yerlerin sahipleri ve işleticileri de yetkili merci tarafından görevlendirilen kişilerin veya bunların yetkili temsilcilerinin kamu emniyet ve düzeni ile çevrede yaşayanlara gelebilecek tehlikeleri önlemek amacıyla söz konusu yere girmesine ve testler yapmasına izin verecektir. Bu fıkranın 1 inci cümlesindeki yetkiler kullanılırken sahiplerin ve işleticilerin menfaatlerinin korunmasına dikkat edilecek ve meydana getirilecek zararlar, yetkili merci tarafından karşılanacaktır. Eğer bu zarar, denetim tedbirlerinin kaçınılmaz sonucu olarak ortaya çıkmışsa ve denetim sonunda elde edilen bilgilere dayanarak yetkili merci tesisi işletenden belirli tedbirler almasını talep etmişse, yetkili merci tarafından testin yapıldığı yerin işletici ve sahibine ödenen tazminat, tesisi işleten tarafından yetkili merciye ödenir.

    6) Bu maddenin 1, 2 ve 5 inci fıkralarına göre elde edilen bilgi ve belgeler başka amaçlar için kullanılamaz.

    SEKİZİNCİ BÖLÜM

    Son Hükümler

    Madde 62 - 1) Her kim kasten veya ihmal ile,

    A - Madde 10’a göre izin almaksızın bir tesis kurar ise,

    B - İzne tabi tesislerin işletilmesi sırasında madde 18’deki şartların yerine getirilmesi için yetkili mercinin bu yönetmelik sınırları içindeki taleplerine uymazsa,

    C - Madde 18’e göre koyulan bir şartı, icra edilebildiği halde zamanında yerine getirmezse,

    D - İzne tabi bir tesisin işletilmesi veya yapısı ile ilgili olarak madde 21’de öngörülen şartları yerine getirmeden değişiklik yaparsa,

    E - Madde 23, 31, 34, 37, 38 ile getirilen icrası mümkün şartları ve talepleri zamanında yerine getirmezse,

    F - Madde 32’ye göre getirilen icrası mümkün bir yasaklama kararına rağmen bir tesisi işletirse,

    G - Madde 30, 32, 33, 45, 46, 47’ye göre getirilen şartlara ve taleplere icrası mümkün olduğu halde uymazsa,

    yönetmeliği ihlal eder.

    2) Her kim kasten veya ihmal ile,

    A - Madde 22’de öngörülen bilgileri zamanında vermezse,

    B - Madde 36’ya göre verilmesi gereken emisyon raporunu eksiksiz ve zamanında vermezse,

    C - Madde 40’a göre ölçüm sonuçlarını bildirmez veya ölçüm aleti grafiklerini ve ölçüm kayıtlarını muhafaza etmezse,

    D - Madde 56’ya göre görevlilerin meskûn yerlere veya taşınmazlara girmelerine veya test ve incelemeler yapmalarına izin vermezse,

    E - Madde 56 ile ilgili olarak,

    a. Doğru ve tam bilgiyi, belgeleri veya kayıtları zamanında ibraz etmezse,

    b. Hava Kalitesi Denetleme Görevlisi’ni talebe rağmen denetleme sırasında emre hazır bulundurmazsa,

    c. İş gücü veya yardımcı malzemeleri hazır tutmazsa,

    d. Örnek almaya izin vermezse,

    yönetmeliği ihlal etmiş olur.

    Mevcut Tesisler İçin İzin

    Geçici Madde 1 - Halen kurulmuş ve kurulmakta olan tesisler izne tabi tesisler arasına giriyorsa bu yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 6 ay içinde izin vermeye yetkili mahalli makama bu yönetmelik hükümlerine göre izin almak için başvururlar.

    Yetkili makam, bu başvuruları en çok bir yıl içinde değerlendirir ve sonuca bağlar. Bu değerlendirmeden sonra tesislere izin verilebilmesi için gerekli şartların yerine getirilebilmesi amacıyla geçiş süreleri tanınır.

    Bu süreler belediye sınırları içindeki tesisler için iki yıl, belediye sınırları dışındaki tesisler için ise üç yıldan fazla olamaz.

    Geçici Madde 2 – (Ek madde :R.G. : 29.9.2000/24185’de yayınlanan Yönetmelik m.1) Elektrik enerjisi sıkıntısının bulunduğu ivedilik arz eden durumlarda, sıkıntının toplum yaşamına olumsuz etkilerinin geçici şekilde giderilmesine yönelik olmak koşuluyla, kısa bir süre içerisinde tesis edilecek olan mobil ve yüzer elektrik santrallerinden elektrik alınmasına ihtiyaç duyulduğunda, bu Yönetmeliğin EK-7 Kirletici Vasfı Yüksek Tesisler İçin Özel Emisyon Sınırları bölümünde belirtilen değerleri sağlamak ve 31/17/2002 tarihine kadar bu Yönetmelikte belirtilen izinleri almak kaydıyla, mobil ve yüzer santrallerin tesislerine başlanabilir ve elektrik üretilebilir.

    Yürürlük

    Madde 63 - Bu Yönetmelik Resmi Gazete’de yayınlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.

    Yürütme

    Madde 64 - Bu Yönetmeliği Başbakan yürütür.

    EK - 2

    HAVA KİRLİLİĞİ SEVİYESİNİN ÖLÇÜM VE TESPİTİ

    1. Hava Kirlenmelerinin Seviyelerinin Tesbit edilmesi

    1.1. Genel

    Hava kirlenmelerini temsil eden değerler, ölçümlerle elde edilen Hava Kalitesi Değerleri, hesapla elde edilen Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri ve bu değerlerle teşkil edilen Toplam Kirlenme Değerlerleridir.

    Bu değerlerin tesbit edilmesine aşağıdaki durumlarda gerek yoktur.

    a) Bacadan verilen emisyonlar aşağıdaki tablodaki değerleri aşmıyorsa,

    b) Baca dışındaki yerlerden yayılan emisyonlar aşağıdaki tablodaki değerlerin 1/10 undan küçükse.

    Tablo

    Yayılan Zararlı Madde

    Normal işletme şartlarında ve haftalık işgünlerindeki işletme saatleri için kütlesel Debiler

    Toz

    15 kg/h

    Kurşun

    0.5 kg/h

    Kadmiyum

    0.01 kg/h

    Talyum

    0.01 kg/h

    Klor

    20 kg/h

    Klorlu Hidrojen ve Gaz Halde Anorganik Klor Bileşikleri

    20 kg/h

    Florlu Hidrojen ve Gaz Halde Anorganik Flor Bileşikleri

    1 kg/h

    Karbon Monoksit

    1000 kg/h

    Kükürt Dioksit

    60 kg/h

    Azot Dioksit

    40 kg/h

    Not: Tablodaki emisyonlar tesisin tamamından yayılan saatlik kütlesel debilerdir.

    1.2. Kontrol Metodları İçinde Tesbitler

    Yeterli tesbit için inceleme alanı dahilinde, ilave ölçüm yerlerine, daha sık ölçümlere veya daha başka sürekli ölçümlere gerek duyulursa bunlar talep edilirler. Çok sayıda emisyon kaynağı varsa hava kirlenmesinde bu kaynakların payları ortaya çıkarılır. Bu sebeple hava kalitesi değerleri yanında emisyonların yayılmasını tesbit için ölçüm yerlerinde rüzgâr yönleri, durum ve şiddetleri ölçülür.

    2. Ölçme Planı

    2.1. Genel

    Ölçümlerin yetkililerce onaylanmış ölçme planına göre yapılması için inceleme bölgesindeki; inceleme alanları, ölçme konuları, ölçme yüksekliği, ölçümlerin süresi, ölçme yeri, ölçme metodu, ölçme sıklığı ve her bir ölçme için gerekli süre verilir. İcabı halinde ölçüme gerek duyulmamışsa bunun sebepleri belirtilir. Tesbit edilmiş inceleme alanlarında ölçmelere gerek duyulmaması, ölçülerek veya hesap yoluyla bulunmuş hava kalitesi aritmetik ortalama değeri (UVD)nin UVS sınır değerinin % 60’ı altında olması durumunda mümkündür. Hava kirliliği ölçüm veya tesbitleri, beyan (başvuru) tarihinden itibaren dört yılı aşmamışsa ve geçen süre zarfında inceleme bölgesinde hava kirlenmelerini belirleyen emisyon nisbetleri önemli ölçüde değişmemişse, yeni ölçmelere gerek duyulmaz.

    2.2. İnceleme Bölgesi

    Emisyonların merkezinden itibaren bu yönetmelikde Ek 6’da verilen esaslara göre tesbit edilmiş baca yüksekliklerinin 30 katı yarıçapa sahip bölge inceleme bölgesidir. Bir hava kirletici için ortalama hava kirlenmesine katkı değeri (HKD 1), UVS değerinin % 1’ini aşıyorsa bu alanlara sahip inceleme bölgesinde bölgenin yarıçapı merkezden itibaren baca yüksekliğinin 50 katına çıkarılır.

    İlk paragraftan farklı olarak, emisyonların ortaya çıkma yüksekliği zeminden itibaren 30 metreden daha az olan tesislerde inceleme bölgesi bir kenar uzunluğu 2 km. olan kare alana sahiptir. Emisyon kaynaklarının yüzey dağılımı 0.04 km2’den büyükse, inceleme bölgesinin kenar uzunluğu 4 km alınır. Emisyon kaynaklarının yüzeydeki dağılımının tesbitinde tesisin alanı esas alınır. Çöken tozların incelenmesinde, ilk paragraftaki yarıçaplar, ikinci paragraftaki kenar uzunlukları yarıya indirilir.

    2.3. İnceleme Alanı

    İnceleme bölgeleri içinde kenar uzunlukları 1 x 1 km olan kare şeklindeki alanlardır. Kirlenme hakkında kararın yaklaşık da olsa verilemediği özel durumlarda bu alanlar 500 x 500 m’ye küçültülür.

    2.4. Ölçme Yüksekliği

    Hava kalitesi ölçmeleri kural olarak yer seviyesinden, (veya binadan) (veya ekili alandan) 1.5-4.0 m. arasındaki yüksekliklerde ve binadan en az 1.5 m. yan mesafe tutularak yapılır. Ormanda yapılan ölçmeler, direkler yardımıyla yüksekte yapılmalıdır.

    2.5. Ölçmelerin Süresi

    Bu süre genellikle bir yıldır. Daha kısa bir ölçme süresinin onaylanabilmesi için, daha kısa sürede yapılan ölçümler ile bir yıl içinde ortaya çıkan değerler hakkında bir karara varılabilmesi gerekir. Altı aylık ölçme süresinin altına inilemez.

    2.6. Ölçme Yerleri ve Ölçme İstasyonları

    1. Ölçme yerleri ve ölçme istasyonları, emisyonları komşu kaynaklardan ayırdedebilmek ve inceleme alanını temsil edecek değerleri tesbit etmek amacıyla kurulur. Dağınık kaynaklarda ölçme yeri kaynak dışında tesbit edilir. Bu ölçmelerde, inceleme alanları için ölçme yerleri kare şeklindeki ölçüm şebekesinin mümkün oranda yakın köşe noktalarıdır.

    a) Kenar uzunluğu 1 km olan inceleme alanlarında ölçme yerleri aralığı 1 km.

    b) Kenar uzunluğu 500 m olan inceleme alanlarında ölçme yerleri aralığı 500 m’dir.

    Yer özelliklerine bağlı olarak özel durumlarda verilen aralıkların % 20’sini aşmayan farklılıklar onaylanabilir. Bilhassa çöken tozlarda kurşun, kadmiyum ve talyum incelemelerinde ölçüm yeri aralıkları yarıyarıya azaltılabilir.

    2. Hava kalitelerini tayin için sürekli ölçmelerde, gaz halindeki hava kirleticileri için ölçme şebekesindeki ölçme yeri aralıkları 4 km ± 400 m.’yi aşamaz. UVD, UVS’nin % 70’inden fazla ise bu ölçme aralığı % 20 azaltılabilir. Hava kalitelerinin tayini için havada asılı partikül maddelerde kurşun ve kadmiyum incelemelerinde ölçme yeri aralığı 4 km.’dir. UVD, UVS’nin % 70’ini aşıyorsa bu aralık % 20 azaltılabilir.

    İlk iki paragrafa göre yapılan ölçmelerde tesbit edilen dört ölçüm istasyonunun kapattığı alanın özellikleri bu inceleme alanlarının özellikleri olarak geçerlidir.

    3. Sürekli yapılamayan ölçmeler, yaklaşık olarak her bir inceleme alanının ortasında yapılan sürekli ölçmelerle teşkil edilebilir. Bu durumda KVD değerleri sürekli ölçmelerin sonuçlarından 3.2’deki esaslar dahilinde hesaplanır, UVD değerleri sürekli olmayan ve sürekli ölçme sonuçlarından 3.1.’in ikinci cümlesinde verilen esaslar dahilinde tesbit edilir.

    4. Hassas kirlenme bölgelerinde, sürekli yapılan uzun vadeli ölçmeler için ölçüm istasyonları şebekesi teşkil edilir. Bu ölçüm istasyonlarında numune alma yüksekliği, binanın çatısından en az 1-1.5 m. yüksek olarak belirlenir. Ölçüm istasyonları arasındaki mesafe en fazla 16 km.’dir. Yoğun olarak kirlenmiş bölgelerde bu aralıklar 4-8 km. olarak tesbit edilir. Gaz halindeki hava kirleticileri ve partikül maddeler için 2 nci paragraf ile verilen ölçme yeri aralıkları geçerli olur.

    2.7. Ölçme Metodları

    Hava kaliteleri aşağıdaki metodlarla ölçülür. Burada verilen metodlar ile yeni teşkil edilen metodların güvenilirlikleri TSE tarafından standartlaştırıldıktan ve Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü’nce tebliğ edildikten sonra tescil edilir. İlgili standartlar hazırlanmamışsa ölçme metodları Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü tarafından önerilen uluslararası metod standartlarına uygun olarak tatbik edilirler.

    1 - Kükürt dioksit

    1) Test çözeltisinde Redoks

     

    2) Konduktometrik Metod

     

    3) Alev Fotometrik Metod (FPD)

     

    4) Tetrakloro Merkürat (TCM) Metodu

    2 - Karbon Monoksit

    1) İnfrared (Kızılötesi) Absorpsiyonu

    3 - Azot Dioksit

    1) Fotometrik Metod

     

    2) Salzman Reaktifi ile Fotometrik

     

    3) Kemiluminessans (Kimyasal Işıma )

    4 - Klor

    1) Gümüş Nitratla Potansiyometrik Titrasyon

     

    2) Civa Rodanürle Fotometrik Tayin

     

    3) Infrared (Kızıl ötesi) Absorpsiyonu

    5 - Flor ve gaz halindeki Anorganik Flor Bileşikleri

    1) Gümüş Küre Metodu

     

    2) Destilasyon metodu

    6 - Ozon

    1) Kemiluminessans (kimyasal ışıma)

     

    2) Potasyum İyodür Metodu

    7 - Toplam Hidrokarbon

    1) Alev İyonizasyon Dedektörü (FID)

    8 - Hidrojen Sülfür

    1) Test Çözeltisinde Redoks

    9 - Havada Asılı Partikül Maddeler

    1)Filtre sisteminde kütle konsantrasyonu

     

    2) Filtre Sistemli β ύşınları kırınımı

     

    3) Optik metodlar

    10 - PM’de kurşun

    1) x ışınları Floresans Metodu

     

    2) Atomik absorpsiyon Metodu

    11 - Çöken tozlar

    1) Bergerhoff Metodu

    2.8. Ölçme Sıklığı

    Gaz halindeki hava kirleticileri için yapılan sürekli olmayan ölçmeler, inceleme bölgesini temsil edebilecek nitelikte sonuçlar için yeterli olduğu tesbit edilmişse, iş günlerinde (pazartesi-cuma) 8-16 saatleri arasında sınırlandırılabilir. Gaz halindeki hava kirleticileri için yapılan sürekli olmayan ölçmelerde UVD için UVS değerinin % 80’inden fazla bir değer bekleniyorsa, bu inceleme alanında her bir ölçme yeri için yılda en az 26 ölçme değeri gerekir. Diğer durumlarda ölçme yeri başına yılda 13 ölçüm değeri yeterlidir. Ölçme yeri başına 13 ölçüm değeri, UVD, UVS’nin % 85’inin üzerine çıktığında 26’ya yükseltilir.

    Havada asılı partikül madde ve bunların muhtevasındaki kurşun ile kadmiyum miktarlarının sürekli olmayan ölçmelerinde, UVD, UVS değerinin % 80’ini aşıyorsa ölçmeler değişik mesai günlerinde ve ölçme yeri başına bir ay içinde en azından 10 iş gününde yapılır. Diğer durumlarda her ay için ölçme yeri başına 5 işgünü yeterlidir. Bu ekin, ölçüm sürelerinin kısaltılmasına dair 2.5 maddesi sürekli olmayan ölçmeler için geçerli değildir. Çöken tozlar her bir ölçme yeri için ölçme süresi boyunca aylık olarak ölçülür.

    Çöken tozlar için ölçüm değerleri “Aylık Ortalama Değer” olarak tesbit edilir. Kurşun, kadmiyum, talyum ve bileşiklerinin çöken tozlar içindeki miktarları “Yıllık Ortalama Değer” olarak tesbit edilir. Havada asılı partiküllerin kütle konsantrasyonları ve bunların muhtevasındaki kurşun ve kadmiyum “Günlük Ortalama Değer”, gaz halindeki hava kirleticiler “Saatlik Ortalama Değer” olarak tesbit edilir.

    Sürekli olmayan ölçmeler için numune alma zamanı yarım saattir. Eğer söz konusu inceleme bölgesinde yakın ve birbirinin aynı sonuçlar elde ediliyorsa numune alma zamanı 10 dakikaya kadar indirilebilir.

    Resmi makamlar tarafından kurulan istasyonlarda, izne tabi olmayan emisyon kaynaklarının sebep olduğu, Hassas Kirlenme Bölgelerinde meydana gelen kirlenmelerin ölçülmesinde, gazların ve havada asılı partikül maddelerin ölçüm sonuçları, 24 saatlik ortalama değer olarak tesbit edilir. Eğer imkan dahilinde ise kükürt dioksit kirlenmesinin yoğun olduğu bölgelerde kükürt dioksit ölçüm sonuçları, “Saatlik Ortalama Değerler” olarak tesbit edilir.

    3. Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirilmesi

    3.1. Genel

    İnceleme bölgesindeki bütün incelenen alanlarda Hava Kalitesi Değerleri, sürekli ve sürekli olmayan ölçmelerin yapıldığı bütün ölçme yerleri ile sürekli ölçmelerin yapıldığı bütün ölçüm istasyonlarından alınan sonuçlardan tayin edilir. Bir inceleme alanında sürekli ve sürekli olmayan ölçüm sonuçları ile farklı ölçüm sıklıklarındaki ölçüm sonuçları aynı aralığa getirilerek dengelendikten sonra değerlendirilir.

    3.2. Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirmeye Alınması

    Sürekli olmayan ölçmelerde Hava Kalitesi Değerleri, başvuru tarihinden itibaren dört yılı aşmamış, en azından birbirini takibeden üç ölçüm süresinde yukarıda 2.5’deki esaslar dahilinde elde edilmiş ölçüm sonuçlarından teşkil edilirler. Eğer Hava Kalitesi Değerleri birbirini takibeden üç ölçüm süresinde elde edilen ölçüm sonuçlarıyla teşkil edilmemiş ise bunlar hakkında karar en yakın ölçüm süresinde elde edilen sonuçlardan teşkil edilen Hava Kalitesi Değerleri’ne göre verilir.

    Esas alınan ölçüm süresinin başlangıcı, başvuru tarihinden itibaren 15 ay’ı aşamaz. Geçerli kurallara göre yapılan hava kalitesi ölçümleri izin ve onay başvuruları hakkında karar verici niteliktedir.

    3.3. Hava Kalitesi Değerleri

    a) Uzun Vadeli Değer (UVD)

    Bütün ölçüm sonuçlarının aritmetik ortalaması olan değerlerdir.

    b) Kısa Vadeli Değer (KVD)

    Bütün ölçüm sonuçları sayısal değerlerinin büyüklüğüne göre düzenlendiğinde ölçüm sonuçlarının % 95’inin altında, % 5’inin ise üstünde kaldığı değerdir.

    - Sürekli olmayan ölçümler için KVD şu formül ile yaklaşık olarak hesaplanır.

    x : Bir ölçme sonucu

    z : Ölçümlerin sayısı

    Ortalama değer

    - Çöken tozlar için KVD farklı olarak ölçmelerin süresi boyunca elde edilen en yüksek aylık ortalama değerdir.

    4. Emisyon Kaynaklarında Hava Kirlenmesine Katkıların Tesbit Edilmesi

    4.1. Hava Kirlenmesine katkılar, aşağıdaki faktörler ele alınarak, gazlar, havada asılı partikül maddeler ve çöken tozlar için hesaplanır.

    a) İnceleme bölgesinde topografik yapının etkileri gözönüne alınır. Burada Ek 6’da verilen baca yükseklikleri hesabı önemlidir.

    b) İnceleme bölgesindeki binaların etkisi gözönüne alınır. Eğer bacalar, bina veya kulelere bina veya kule yüksekliklerinin 4 katından daha az uzaklıklarda ise; baca yüksekliği binadan 1.7 kat, soğutma kulesinden 1.5 kat fazla olduğu takdirde, binaların etkisi ihmal edilir.

    c) Çok zayıf rüzgârların hüküm sürdüğü şartların sık ortaya çıktığı durumlar gözönüne alınır. Bu husus, tesisin bulunduğu yerde, bir yılın saatlerinin % 30’undan fazlasında, 10 dakikalık ortalama değerler halinde verilen ortalama rüzgâr hızı 1.0 m/s’den küçükse, geçerlidir.

    d) Hesaplamalar, inceleme bölgesi dahilinde ortaya çıkan emisyonların, bir kimyasal veya fiziksel değişmeye uğramadığı kabul edilerek yapılır.

    e) Emisyonların yayılması hesaplanırken, her bir durum için yayılma şartlarının sabit olduğu kabul edilmiştir.

    4.2. Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri

    Hava kirlenmesine katkı değeri (HKD), her bir tepe noktası ve bütün yayılma durumları için bir yıllık olarak hesaplanan değerdir (Ek 2, Bölüm 6).

    Ortalama Hava Kirlenmesine Katkı değeri (HKD 1): Bir inceleme alanındaki bütün tepe noktaları için hesaplanan hava kirlenmesine katkı (HKD) değerlerinin aritmetik ortalamasıdır.

    İstatistik Hava Kirlenmesine Katkı değeri (HKD 2): Bir inceleme alanındaki bütün tepe noktaları için hesaplanan hava kirlenmesine katkı (HKD) değerlerinin % 95’inin altında, % 5’inin üstünde kaldığı değerdir.

    “Hava Kirlenmesine Katkı” Değerleri’nin hangi durumlarda, hangi tesislerden isteneceğini Çevre Genel Müdürlüğü belirler.

    5. Toplam Kirlenme Değeri

    Toplam kirlenme değeri, inceleme bölgesindeki inceleme alanları için bulunmuş, Hava kalitesi değerleri ile hava kirlenmesine katkı değerlerinden teşkil edilir. Toplam kirlenme değerinin sayısal büyüklükleri, hava kalitesi değerleri belirlenmiş yerlerin sayıları ile birlikte verilir.

    TKD 1, UVD ve HKD 1 değerlerinin, toplamıdır.

    TKD 2, KVD ve HKD 2 değerlerinden bir sonraki sayfadaki nomogram yardımıyla bulunur. Okuma doğruluğunu artırmak için KVD ve HKD 2 değerleri bir katsayı ile çarpılabilir. Bu takdirde TKD 2’yi bulmak için bulunan değeri aynı katsayıya bölmek icabeder.

    Toplam Kirlenme Değerleri’nin hangi durumlarda, hangi tesislerden isteneceğini Çevre Genel Müdürlüğü belirler.

    6. Hava Kirleticilerinin Yayılmalarının Hesaplanması

    6.1. Genel

    Hava kirlenmesine katkı değerleri (HKD), bu ekde tesbit edilen metodlara göre hesaplanır.

    6.2. Emisyon Kaynakları

    Emisyon kaynakları, hava kirleticilerinin tesisten atmosfere yayıldığı yerlerdir. Emisyonlarını bir baca üzerinden veren tesislerde bacalar “nokta kaynak” olarak nitelendirilir.

    6.3. Emisyonların Kütlesel Debisi

    Emisyon kaynaklarında özellikle yakıt ve hammaddelerin kullanıldığı, hava kirlenmesine yol açan işletme şartlarında ortalama saatlik değerler halinde kütlesel debiler bulunur.

    Emisyonların kütlesel debilerinde zamanla salınımlar oluyorsa yine bu ortalama saatlik değerler geçerlidir.

    6.4. Gaz ve Tozlar İçin Yayılma Hesapları

    Hava kirleticilerinin tepe noktasındaki konsantrasyonlarını yani nokta kaynaklarda hava kirliliğine katkı değerini (HKD) hesaplamak için formul I kullanılır.

    x,y,z: Tepe noktasında karteziyen koordinatlar

    (x: yayılma yönünde ve bu yayılma yönüne dik durumlarda y: yatay, z: dikey)

    C (x,y,z): Tepe noktasında, her bir yayılma durumu için Hava Kirlenmesine katkı değeri (HKD) (mg/m3 konsantrasyon biriminde), bölüm 6.8’de açıklanıyor

    z: Tepe noktasının zeminden yüksekliği (m)

    Q: Emisyon kaynağından çıkan emisyonların kütlesel debisi (kg/h) (Azot monoksit emisyonlarında % 60 oranında Azot Dioksit’e dönüşme olduğu kabul edilir)

    σy, σz : Yatay ve dikey yayılma parametreleri (m), bölüm 6.10’de açıklanıyor

    Uh: Rüzgâr hızı (m/s), bölüm 6.11’de açıklanıyor

    NOT: Dağınık kaynaklarda hava kirlenmesine katkı değerleri hesaplanırken, nokta kaynak gibi kabul edilir.

    Bu formül ile:

    - Fiziksel ve kimyasal dönüşmeleri gözönüne alınmayan ve hava kalitesi değerleri tesbit edilmiş gazlarda,

    - Hava kayda değer bir alçalmaya uğramıyan, aerodinamik çapa sahip asılı partikül maddelerde yayılma (diffüzyon) hesabı yapılır.

    Aerodinamik çap: Tane büyüklüğü dağılımında % 75’inden fazlası 5 mikrondan küçük çaplardır.

    6.5. Tozların Yayılmasının Hesaplanması

    Tozlar için yayılma hesabı, partikül maddeler ve çöken tozlar için hava kirlenmesine katkı değerlerinin tesbit edilmesidir. Bu hesaplama için önce partikül büyüklükleri sınıflandırılır.

    Sınıf

    Tane büyüklüğü (μm)

    Alçalma hızı, Vdi (m/s)

    i = 1

    5’den küçük

    0.001

    i = 2

    5-10

    0.01

    i = 3

    10-50

    0.05

    i = 4

    50’den büyük

    0.1

    Emisyonların kütlesel debisi, her tane büyüklüğü sınıfı için verilir. Dağınık kaynaklardan hava kirlenmesine katkı değerleri hesaplanırken bunlar nokta kaynak gibi kabul edilirler.

    6.5.1. Havada asılı partikül madelerin hesabı

    Havada asılı partikül maddeler için HKD değerleri (i=1) sınıfından (i-4) sınıfına kadar her tepe noktası için formül II ile hesaplanırlar. Herbirinden bulunan katkılar toplanarak hava kirlenmesine katkı değeri bulunur. Tane büyüklüğü dağılımı belli değilse, Vdi = 0.07 m/s alınarak hesaplama yapılır. Bu durumda tozların toplam emisyonu 50 μm’den küçük tane büyüklüğünde tozlar için geçerli kütlesel debi değerine sahiptir.

    Burada ξ, x yφnünde integrasyon değişkenidir.

    6.5.2. Çöken Tozların Hesabı

    Çöken tozlar için hava kirlenmesine katkı (HKD) değerleri hesabında, (i=1)’den (i=4)’e kadar her bir sınıf için formül II kullanılır. Böylece bulunmuş asılı partikül maddelerden her bir tepe noktası için ortalama olarak bir günde çöken tozlar formül III ile hesaplanır. Tane büyüklüğü belli değilse alçalma hızı olarak Vdi=0.7 m/s alınır. Çöken tozlarda kurşun, kadmiyum ve talyum hesabında, herbiri için kütlesel debiler belirlenir.

    6.6. Etkin Baca Yüksekliği

    Etkin baca yüksekliği (h) değeri için baca gazının yükselmesi (Δh) bilinmelidir. Etkin baca yüksekliği, baca gazının yükselmesi ile baca yüksekliği (H) değerlerinin toplamıdır.

    h = H + Δh

    Kararsız, nötral ve kararlı sıcaklık tabakaları durumuna göre Δh baca gazı yükselmesinin hesaplanması için, ısıl debi (q), kaynaklara uzaklık (x) ve baca ağzında rüzgâr hızı (UH) kullanılır.

    a) Kararsız Sıcaklık Tabakası (Yayılma Sınıfı A ve B için)

    H + Δh(x), 1100 m veya daha küçük

    1) Isıl debi (q), 6 MW’dan büyük ise Xmax= 288.q2/5 alınır.

    H + Δhmax, 1100 m veya daha küçük

    2) Isıl Debi (q), 6 MW veya daha küçükse

    alınır.

    H + Δhmax, 1100 m veya daha küçük

    b) Nötral Sıcaklık Tabakası (Yayılma Sınıfı C/1 ve C/2 için)

    H + Δh(x), 800 m veya daha küçük

    1) Isıl debi (q), 6 MW’dan büyük ise alınır.

    H + Δhmax, 800 m veya daha küçük

    2) Isıl Debi (q), 6 MW veya daha küçükse alınır.

    H + Δhmax, 800 m veya daha küçük

    c) Kararlı Sıcaklık Tabakası (Yayılma sınıfı D ve E için)

    1) Yayılma sınıfı E için xmax=104 UH alınır.

    2) Yayılma sınıfı E için xmax=127 UH alınır.

    Kararlı sıcaklık tabakası için elde edilen baca gazı yükselmeleri (Δh), nötral sıcaklık tabakasının uygun baca gazı yükselmeleri (b ile) karşılaştırılır.

    Baca ağzında rüzgâr hızı (UH) için, nötral sıcaklık tabakasında bulunan değer kullanılır. Her iki Δh değerinden daha küçük olanı geçerlidir.

    d) Isıl Debi = Isı Transfer Debisi

    Isıl debi (q)’yi bulmak için şu formül kullanılır.

    q: MW olarak ısıl debi

    R: m3/sn olarak baca gazının standart şartlarda hacımsal debisi

    T: ˚K olarak baca gazının sıcaklığı

    6.7. Tepe Noktalarının Durumu

    Kare şebekenin (Ek 2 bölüm 2.6) kesim noktalarının her biri bir tepe noktası ile üstüste gelecek şekilde, tepe noktalarının durumu belirlenir. Bu kesim noktaları ile tepe noktaları tesbit edilmiş olan şebekelerin hatları arasındaki uzaklık, 150 m’ye kadar olan emisyonların ortaya çıkış yükseklikleri için Ek 2 bölüm 2.6’da belirlenmiş uzaklıkların yarısı kadardır.

    6.8. Yayılma Durumlarının Sıklık Derecesi

    Bir yayılma durumu; hızı (Ek 2 bölüm 6.11), rüzgâr yönü (Ek 2 bölüm 6.12) ve yayılma sınıfı (Ek 2 bölüm 6.9) ile temsil edilir. Yayılma hesabında, tesisin bulunduğu yerde yapılan ölçümlere dayanmayan yayılma durumlarının sıklık dereceleri önemlidir. Bu amaç için tesisin bulunduğu yerde ölçüm yapılmaz, fakat Meteoroloji Genel Müdürlüğünün uygun bir istasyonundan alınan 10 yıllık ölçüm verileri kullanılır. 10 yıldan daha az bir süreye ait meteorolojik ölçüm verileri de, zorunlu hallerde yeterli olabilir. Bu verilerin tesisin bulunduğu yer için geçerliliği, meteorolojik yer raporlarıyla karşılaştırma yapılarak kontrol edilir. Tesis mahallinde yapılan ölçümler, en az 1 yıllık ölçüm süresini kapsamalıdır. Daha kısa süreler, gerekçesi uygunsa onaylanır. Rüzgâr yönü ve rüzgâr hızı tesbitleri standart metodlara göre yapılır.

    6.9. Yayılma Sınıfları

    Yayılma sınıfları, her tam saat için, rüzgâr hızları, bulutluluk derecesi, bulut cinsi, ayın ve günün kesimleri gözönüne alınarak, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün tavsiyeleri doğrultusunda aşağıdaki şemaya göre tesbit edilir.

    Bu şemaya göre tesbit edilen yayılma sınıfları, özel yayılma durumları için aşağıdaki şekillerde değiştirilir:

    a) Haziran’dan Ağustos’a kadar olan aylarda 10.00 ve 16.00 arasındaki saatlerde, A dışındaki yayılma sınıflarında; bulutluluk 6/8’den fazla değilse veya bulutluluk 7/8 iken rüzgâr hızı 2,5 m/sn’nin altında ise bir sonraki daha kararsız yayılma sınıfına geçilir. 12.00-15.00 arasındaki saatlerde bulutluluk 5/8’den fazla değilse yine aynı şekilde bir sonraki daha kararsız yayılma sınıfına geçilir. B sınıfı durumunda A sınıfı kullanılır.

  3. Mayıs ve Eylül ayları için 11.00-15.00 arasındaki saatlerde 6/8’den fazla olmayan bulutluluklarda bir sonraki daha kararsız yayılma sınıfı B sınıfı durumunda A sınıfı kullanılır.

Yayılma Sınıflarının Tespiti Şeması

 

Yer Rüzgârı Hızı m/s

Sekiz Saatlik Toplam Bulutluluk Oranları

Gece saatleri

Gündüz saatleri (Güneş ışıması altında)

0/8 - 6/8 bulutlu

7/8 - 8/8 bulutlu

0/8 - 2/8 bulutlu

3/8 - 5/8 bulutlu

6/8 - 8/8 bulutlu

1 ve daha küçük

E

D

B

B

B

1.5-2.0

E

D

B

B

C/1

2.5-3.0

D

C/2

B

B

C/1

3.5-4.0

C/2

C/2

B

C/1

C/1

4.5 ve daha büyük

C/2

C/2

C/1

C/2

C/2

Not: 1) Gece ve gündüz saatlerinin sınırları için ölçü güneşin doğuşu ve güneşin batışıdır. Gece saatleri için yayılma sınıfı, güneşin doğuşunu takibeden tam saat için de geçerlidir.

2) Sadece yüksek bulutlardan ibaret bulutluluk durumlarında, toplam bulutluluk oranlarında 3/8 azaltma yapılır.

c) Güneşin doğuşundan itibaren 1 saatten 3 saate kadar olan tam saatlik süreler için (GD + 1’den GD + 3’e kadar) ve güneşin batışına göre 2 saat öncesinden 1 saat sonrasına kadar (GB - 2’den GB + 1’e kadar) hem gece hem de gündüz saatleri için aşağıdaki yayılma sınıfları tesbit edilmiştir. Bu tablo gece ve gündüz saatleri için yayılma sınıflarının bütün mümkün olabilecek kombinasyonlarını, yayılma hesapları için hangi yayılma sınıflarının esas alınacağını gösterir. Meselâ güneş 6.25’de doğuyorsa GD + 1’den GD + 2’ye kadar olan değer 7.26’dan 8.25’e kadar kullanılır. Tam saatlerin gözlenmesiyle yapılan saatlik zaman takiplerinde yayılma sınıfının 8.00 için tesbiti geçerlidir.

 

Gece Saatleri

Gündüz Saatleri

GD+1’den GD+2’ye

GD+2’den GD+3’e

GB+2’den GB+1’e

GB+1’den GB’na

GB’den GB + 1’e

E

B

E (D)*

D

D

D (E)**

E (D)*

E

C/1

D

D

C/2

C/2

E (D)*

D

B

D

C/2

C/2

D

D

D

C/1

C/2

C/2

C/2

C/2

D

C/2

B

C/2

C/1

C/1

C/2

C/2

C/2

C/1

C/2

C/2

C/1

C/1

C/2

C/2

C/2

C/2

C/2

C/2

C/2

C/2

* : Mart’dan Kasım’a kadar aylarda ve 1 m/sn üzerindeki rüzgâr hızlarında parantez içindeki değerler kullanılır.

** : Ocak, Şubat ve Aralık aylarında, 1 m/sn’ye kadar olan rüzgâr hızlarında ve 6/8’e kadar bulutluluklarda parantez içindeki değer kullanılır.

d) Aralık, Ocak ve Şubat ayları için B yayılma sınıfı C/1 yayılma sınıfı ile değiştirilir. Hiçbir yayılma sınıfı tesbit edilemiyen durumlarda 2 m/sn’den küçük rüzgâr hızlarında yayılma sınıfı E, 2.5-3.0 m/sn arasında rüzgâr hızlarında D, 3.5 m/sn’den büyük rüzgâr hızlarında (C/2) alınır.

Yayılma sınıfları tesbitinden sonra herbir sınıf için rüzgâr yönü ve hızı sınıflarına göre düzenlenmiş rüzgâr istatistikleri çıkarılır. Rüzgâr yönü verileri rüzgâr hızı verileri gibi asgari 10 dakikadan azami 60 dakikaya kadar sürelerde elde edilmiş ortalama değerlerdir.

6.10. Yayılma Parametreleri

Yayılma sınıflarına uygun olarak formül I verilirken kullanılan σy ve σz parametreleri şu şekilde teşkil edilir.

F ve G katsayıları ile f ve g üstel değerleri aşağıdaki tablolardan elde edilir.

a) Etkin baca yüksekliği (h), 150 m. üzerinde

 

Yayılma Sınıfı

F

f

G

g

A (Çok kararsız)

0.40

0.91

0.41

0.91

B (Kararsız)

0.40

0.91

0.41

0.91

C/I (Nötral)

0.36

0.86

0.33

0.86

C/II (Nötral)

0.32

0.78

0.22

0.78

D (Kararlı)

0.31

0.71

0.06

0.71

E (Çok kararlı)

0.31

0.71

0.06

0.71

b) Etkin baca yüksekliği (h), 100 m

 

Yayılma Sınıfi

F

f

G

g

A (Çok kararsız)

0.170

1.296

0.051

1.317

B (Kararsız)

0.324

1.025

0.070

1.151

C/I (Nötral)

0.466

0.866

0.137

0.985

C/II (Nötral)

0.504

0.818

0.265

0.818

D (Kararlı)

0.411

0.882

0.487

0.652

E (Çok kararlı)

0.253

1.057

0.717

0.486

c) Etkin Baca yüksekliği (h), 50 m’nin altında

 

Yayılma Sınıfi

F

f

G

g

A (Çok kararsız)

1.503

0.833

0.151

1.219

B (Kararsız)

0.876

0.823

0.127

1.108

C/I (Nötral)

0.659

0.807

0.165

0.996

C/II (Nötral)

0.640

0.784

0.215

0.885

D (Kararlı)

0.801

0.754

0.264

0.774

E (Çok kararlı)

1.294

0.718

0.241

0.662

50 m.-150 m. arasındaki ve 100-150 m. arasındaki etkin baca yükseklikleri için, F ve G katsayıları, yukarıda a), b), ve c)’de verilen değerlerden logaritmik interpolasyon ile, f ve g üstel sayıları ise a), b) ve c)’de verilen değerlerden lineer (doğrusal) interpolasyon ile bulunur.

6.11. Rüzgâr Hızları

U: Anemometre yüksekliği (z)’de, 10 dakikadan 60 dakikaya kadar ortalama sürelerde ortalama değer olarak tesbit edilmiş rüzgâr hızlarıdır. Çeşitli, (Ua) Rüzgâr hızları için aşağıdaki tabloda verilen temsili Rüzgâr hızları (UR) kullanılır.

 

Ua(m/sn)

UR(m/s)

1.4’den küçük

1

1.4-1.8

1.5

1.9-2.3

2

2.4-3.8

3

3.9-5.4

4.5

5.5-6.9

6

7.0-8.4

7.5

8.5-10.0

9

10.0’den büyük

12

Formül V)

Baca yükseklikleri (H), veya etkin baca yükseklikleri (h), 200 metreden daha büyük ise; gerek (UR), gerekse (Uh) hızlarının hesabında UH ve Uh için 200 m.’deki değerler alınır.

IV. ve V. Formüllerde kullanılan (M) değerleri için aşağıdaki tablo esas alınır.

 Yayılma Sınıfı

M

A (Çok kararsız)

0.09

B (Kararsız)

0.20

C/I (Nötral)

0.22

C/II (Nötral)

0.28

D (Kararlı)

0.37

E (Çok kararlı)

0.42

6.12. Rüzgâr Yönü Sektörleri

Rüzgâr yönleri, kuzeyden başlayarak 10 derecelik açılarla birbirinden ayrılan 36 rüzgâr yönü sektörüne paylaştırılır. Yayılma hesapları yapılırken; 2 derecelik açılar halindeki rüzgâr yönlerinin, her 10 derecelik rüzgâr yönü sektörü dahilinde aynı şekilde dağıldığı esas alınır.

1.5 m/sn’den küçük rüzgâr hızları bölgesinde rüzgâr yönü sektörlerine dağılım 1.5 m/sn’deki gibidir.

Dönerek esen rüzgâr durumlarında, uygun yayılma ve rüzgâr hızı sınıfları kullanılır. Rüzgâr yönü sektörlerine dağılım, ilgili rüzgâr hızı sınıfındaki rüzgâr yönü dağılımına uygun olarak yapılır.

6.13. Zayıf Rüzgâr Durumlarının ve Meteorolojik Verilerdeki Belirsizliklerin Gözönüne Alınması

0.5 m/sn ve daha küçük rüzgâr hızlarında her bir yayılma sınıfı için rüzgâr hızları, 1.0 m/sn olarak kabul edilir.

Rüzgâr yönü sektörlerine dağılımda ise bu gibi zayıf rüzgâr hızları, 1,5 m/sn kabul edilir.

EK - 3

Toz Emisyonunda Özel Maddeler

Madde

Sınıf

Alüminyum karbür

III

Alüminyum nitrür

III

Amonyum bileşikleri

III

Antimon ve çözünen bileşikleri

II

Bakır ve çözünen bileşikleri

III

Bakırdumanı

I

Baryum sülfat

III

Baryum bileşikleri (Çözünenler)*

II

Bitümenler

III

Bizmut

III

Bortriflorür

II

Bor bileşikleri (Çözünenler)

III

Civa ve bileşikleri (Civa sülfür minerali hariç)

I

Çözünen flor bileşikleri

I

Çinko ve bileşikleri

II

Ferrosilisyum

III

Florit Minerali

II

Fosforpentoksit

I

Fosfatlar

III

Gümüş bileşikleri (Gümüş nitrat gibi kolay çözünenler)

II

İyot ve bileşikleri

II

Kadmiyum ve Çözünen bileşikleri (Nefesle alınabilen toz ve aerosoller içindeki kadmiyum klorür hariç)

I

Kalsiyum siyanamid

III

Kalsiyum florür

II

Kalsiyum hidroksit

III

Kalsiyum oksit

III

Krom VI bileşikleri (Kanserojen olmayanlar)

I

Kobalt bileşikleri (Kanserojen olmayanlar)

II

(*) - Çözünen bileşikler solunum, sindirim yollarında ve deri üzerinde veya bitkisel yüzeylerde belli ölçüde çözünen ve bunun sonucu zararlı etkisi olan maddelerdir.

 

Kristobalit (5 mikrondan küçük partiküller)

II

Kiselgur

II

Kuvars (Partikül büyüklüğü 5 mikrondan küçük)

II

Katran (Linyit kömürü katranı hariç)

II

Koyu katran (Linyit kömürü katranı hariç)

II

Kuvars minerali tridimit (Partikül büyüklüğü 5 mikrondan küçük)

II

Kurum

II

Kurşun ve çözünen bileşikleri

I

Magnezyum hidroksit

III

Magnezyum oksit

III

Molibden ve çözünen bileşikleri

III

Nikel bileşikleri (Kanserojen olanlar hariç)

I

Selen ve çözünen bileşikleri

I

Silisyum karbür

III

Stronsiyum ve bileşikleri

II

Tellür ve çözünen bileşikleri

I

Talyum ve bileşikleri

I

Uranyum ve bileşikleri

I

Vanadyum ve bileşikleri

I

Wolfram ve bileşikleri (Wolfram karbür hariç)

III

Tozlarda organik bileşikler, Örneğin antresen, aminler, 1-4 benzokinon, naftalin

II

EK - 4

Organik Buhar Ve Gazlar

Madde

Kimyasal Formül

Sınıf

Akrilaldehit

CH2CHHO

I

Akrilikasit

CH2CHCOOH

I

Akrilikasit etilesteri

CH2CHCO2C2H5

I

Akrilikasit metilesteri

CH2CHCOCH3

I

Amilasetat

CH3COOC5H11

II

Anilin

C6H5NH2

I

Asetaldehit

CH3CHO

II

Aseton

CH3COCH3

III

Asetik asit

CH3COOH

II

Asetikasit etilesteri

CH3COOC2H5

III

Asetikasit n-metil esteri

CH3COOC5H11

II

Asetikasit n-butil esteri

CH3COOC4H9

III

Asetik asit metil esteri

CH3COOCH3

II

Asetik asit vinil esteri

CH3COOCHCH2

II

Benzin (kütle yüzdesi olarak % 25’den fazla C7 ve C8 aromatlar ihtiva eden)

II

Bütadien (1,3)

CH2CHCHCH2

II

n-Butilalkol

C4H9OH

III

n-Butilasetat

CH3COOC4H9

III

Bütiril asit=Bütanoikasit=Tereyağı asiti

C3H7COOH

I

Diasetonalkol

(CH3)2C(OH)CH2COCH3

II

Dietanolamil

(OHCH2CH2)NH

II

Dietilamin

(C2H5)2NH

I

Dietileter

(C2H5)2O

III

1,1-Dibrometan

CH2BrCH2Br

II

1,1-Dikloretan (Etilenklorür)

CHCl2CH3

II

1,2-Dikloretan

ClCH2CH2Cl

I

1,2-Dikloretilen

CHClCHCl

III

p-Diklorbenzen ve o-Diklorbenzen

C4H4Cl2

II

Diklorometan

CH2Cl2

III

Diklorofenol

C6H3Cl2OH

I

Dimetiletilamin

(CH3)2C2H3NH2

I

Dimetilamin

(CH3)2NH

I

Dimetilanilin

C6H5N(CH3)2

I

Dimetilformamid

HCON(CH3)2

II

Dimetilsülfür

CH3SCH3

I

Dimetilsülfoksit

(CH3)2SO

III

Dinitrobenzen

C6H4(NO2)2

I

1,4-Dioksan

C4H8O2

II

Difenil

(C6H5)2

I

Diizopropileter

(CH3)2CHOCH(CH3)2

III

Etanol (Etil Alkol)

C2H5OH

III

Etilbenzen

C6H5C2H5

II

Etil Klorür

CH3CH2Cl

III

Etilendiamin

H2NCH2CH2NH2

II

Etilenglikol

HOCH2CH2OH

III

Etilglikol

C2H5OCH2CH2OH

III

Etilenglikol monometileter (Metilglikol)

CH3OCH2CH2OH

II

Etilenoksit

CH2OCH2

I

2 - Etilhekzanol-l

CH3(CH2)3CH(C2H5)CH2OH

II

Formik Asit

HCOOH

I

Formaldehit

HCHO

I

Furfurol

C5H4O2

I

Fenol

C6H5OH

I

Fosgen

COCl2

I

n-Heptan

C7H18

III

Hekzametilendiizosiyanat

OCH(CH2)6NCO

I

n-Hekzan

C6H14

III

4-Hidroksi 4-metil Pentanon-2

(CH3)2C(OH)CH2COCH3

III

İzo butil alkol

(CH3)2CHCH2OH

III

Kurşun tetraetil

Pb(C2H5)4

I

Hekzanoik Asit Kaproikasit

CH3(CH2)4COOH

I

İzopropileter

(CH3)2CHOCH(CH3)2

III

2-Klorbutaiden 1,3

CH2CClCHCH2

II

Krezol=Hidroksi Toluen

C6H4(CH3)OH

I

Keten=Karbometen=Etonon

CH2CO

I

Karbonsülfür

CS2

II

Karbontetraklorür

CCl4

I

Kloroform=Triklormetan

CHCl3

II

Ksilen

C6H4(CH3)2

II

Kloropropionik asit

CH3CHClCOOH

I

Monoklorasetikasit

CH2ClCOOH

I

Merkaptanlar

 

I

Metakrilik asit metil esteri

CH2C(CH3)COOCH3

II

Metanol=Metil alkol

CH3OH

III

Metilamin

CH3NH2

I

Metiletilketon

CH3COC2H5

III

Metilbütilketon

CH3CO(CH2)3CH3

III

Metilsiklohekzan

C6H11CH3

III

Metilsiklohekzanon

CH3C5H9CO

II

Metilizobütilketon

(CH3)2CHCH2COCH3

III

Metilizosiyanat

CH3NCO

I

Metilnaftalin

C10H7CH3

II

Monoetilamin

C2H5NH2

I

Morfolin=dietilen imidoksit

O(CH2)4NH

II

Monoetenolamin

H2NCH2CH2OH

II

Monoklorbenzen

C6H5Cl

II

Naftalin

C10H8

II

Nitrobenzen

C6H5NO2

I

Nitrokrezol (2-Nitro p-hidroksitoluen)

CH3C6H3OHNO2

I

Nitrofenol

NO2C6H4OH

I

Nitrotoluen

NO2C6H4CH3

II

n-Pentan

C5H12

III

Pentanol-1

C6H11OH

III

Poliklorlu Difeniller

 

I

i-propanol=izopropil alkol

(CH3)2CHOH

III

Propilen oksit

CH3CHCH2O

II

Propionik asit

C2H5COOH

II

Piridin

C5H5N

I

Siklohekzan

C6H12

III

Siklohekzanol

C4H11OH

III

Siklohekzanon

C6H10

II

Stiren=Feniletilen=Vinil Benzen

C6H5CHCH2

II

Tetrakloretan

C2H2Cl4

I

Tetrakloretilen

Cl2CCCl2

III

Tetrahidrofuran

C4H2O

II

Tetrahidronaftalin

C10H12

II

Tiyoeter

C4H8S

I

Tiyokrezol=Tiyo hidroksitoluen

CH3C6H4SH

I

Tiyofenol

C6H5SH

I

Toluen

C6H5CH3

II

Toluendiizosiyanat

CH3C6H3(NCO)2

I

Trietanolamin

(CH2OHCH2)3N

II

Trietilamin

(C2H5)3N

I

Trietilenglikol

HOC2H4OC2H4OC2H4OH

III

Trimetilamin

(CH3)3N

I

1,1,1-Trikloretan

CH3CCl3

III

1,1,2-Trikloretan

CH2ClCHCl2

I

Trikloretilen

CCl2CHCl

II

Triklorfenol

C6H2Cl3OH

I

Trioksan metaformaldehit

(CH2O)3

II

Valerikasit=Pentanoik asit

CH3(CH2)3COOH

I

Yukarıdaki listede bulunmayan organik maddeler, buhar ve gaz biçimindeki etkilerine en yakın sınıfa dahil edilecektir. Etkilerine göre gruplanması mümkün değilse kimyasal yapısına en yakın gruba dahil edilmelidir.

3. Üçüncü Grup Tesisler

Toprak Ürünleri Tesisleri

3.1. Taş Çıkarma, Kırma ve Sınıflandırma Tesisleri

Taş çıkarma, kırma ve sınıflandırma tesislerinde Madde 7’de verilen esaslar dikkate alınmalı, teknolojik uygulamalarda ilgili Türk Standartları’na, toz emisyonun azaltılmasıyla ilgili olarak da yetkili makamlarca yayınlanan esaslara ve duyurulara uyulmalıdır.

3.2. Şist, Kil ve Benzeri Maddelerin Patlatıldığı ve Öğütüldüğü Tesisler

3.2.1. Şist, kil ve benzeri maddelerin patlatıldığı ve öğütüldüğü tesisler aşağıdaki esaslara uymalıdır.

a) Ön kurutma ve patlatmada oluşan atık gazlardaki toz emisyon % 3 CO2 esas alındığında 200 mg/m3 sınır değerini aşmamalıdır.

b) Yardımcı organik patlatma maddelerinin katıldığı tesislerde, bu katkı maddeleri baca gazındaki yanıcı organik maddelerin karbon oranını 20 mg/m3 sınır değeri üzerine çıkarmamalıdır.

Organik yardımcı maddelerin kullanılması durumunda kurutucuların atık gazları değerlendirilmeye çalışmalı veya son yakıcıya gönderilmelidir.

3.2.2. Madde 7, bent 7 hükümleri taş ocaklarından ön kırıcılara giden yollara uygulanmaz.

3.2.3. Diğer Esaslar

Yukarıda belirtilen hususlar dışında madde 7’de verilen diğer esaslara uyulmalıdır.

3.2.4. Kil patlatma tesislerinden büyük boyutlarda kükürtdioksit ve flor bileşikleri emisyonları ile organik bileşiklerden oluşan emisyonlar meydana gelebilir.

3.3. Boksit, Dolomit, Feldspat, Alçı, Kiselgur, Manyezit, Mineral Boyalar, Midye Kabukları, Pegmatif Kumu, Kuvars, Şamot, Curuf, Sabun Taşı, Talk, Tras ve Benzeri Maddelerin Öğütüldüğü Tesisler.

Bu uygulamalarda taş ocağı ile ön kırma tesisleri arasındaki yollara Madde 7, bent 7’deki esaslar uygulanmaz.

Madde 5’de verilen diğer esaslara uyulmalıdır.

3.4. Dolomit, Manyezit ve Kömür Yakma Tesisleri

3.4.1. Dolomit, manyezit ve kömür yakma tesislerinde, fırın baca gazındaki toz emisyon 200 mg/m3 sınır değerini aşmamalıdır. Taş ocağı ile ön kırma tesisi arasındaki yollara madde 7, bent 7’de verilen esaslar uygulanmaz. Madde 7’de verilen diğer esaslara uyulmalıdır.

3.4.2. Fırın ve öğütme tesisleri bacalarındaki toz emisyonların ölçülmesi için teknik yönden uygunsa yazıcılı bir ölçü cihazı konulmalıdır. Bu tesislerde toz emisyonların yanısıra kok gazı ile karbonmonoksit emisyonunun da meydana gelebileceği dikkate alınmalıdır.

3.5. Alçı Taşı Kavurma Tesisleri

Alçı taşı kavurma tesislerinde kavurma sırasında meydana gelen atık gazdaki toz emisyonu 200 mg/m3 sınır değeri aşmamalıdır. Toz tutucuların kullanıldığı tesislerde atık gazdaki toz emisyonu 100 mg/m3’ü geçmemelidir. Madde 7, bent 7’de belirtilen sınırlamalar bu tesislerde taş ocağı ile ön kırıcı tesisler arasındaki yollarda geçerli değildir. Madde 7’de verilen diğer esaslara uyulmalıdır.

3.6. Çimento Fabrikaları

3.6.1. Çimento üreten tesisler aşağıdaki esaslara uyacaktır.

a) Atık gazlardaki toz emisyonlar, aşağıdaki sınır değerleri aşmamalıdır.

- Üretim metodu gereği elektrikli toz filtreleri ile donatılmamış olan tesisler : 75 mg/m3

- Üretim metodu gereği genelde elektrikli toz filtresi bulunan; çimento fırını, klinker soğutucu, kurutucu, öğüterek kurutan tesisler, nemli atık havalı, borulu öğütücülü tesislerden elektrikli toz filtresi uygulananlar: 120 mg/m3

- Yüksek toz elektrik direnci nedeni ile ilgili ayırımının oldukça zor olduğu ve elektrikli toz ayırıcıların uygulandığı tesisler: 150 mg/m3

Yukardaki sınır değerler mevcut tesisler için % 100 artırılarak uygulanır.

b) Klinker malzemesi kapalı hacimlerde depolanacaktır veya aynı etkiyi sağlayan tedbirlerle depolama ve yüklemede toz emisyonu önlenecektir. Kış üretim dönemi fazla ürünler açıkta depolanabilir.

c) Çimento fırını, toz emisyon konsantrasyonunu sürekli ölçüp kaydeden bir ölçü cihazı ile donatılmalıdır.

3.6.2. Klinker soğutucusu atık gazı olabildiğince tam olarak değerlendirmelidir.

3.6.3. Madde 7, bent 7’deki esaslar, taş ocağı ile ön kırıcılar arasındaki yollarda uygulanmaz.

3.6.4. Madde 7’de verilen diğer esaslara uyulmalıdır.

3.6.5. Özel durumlarda ham öğütme malzemesi öğütme tesisleri, klinker soğutma ve çimento öğütme tesisleri baca gazlarındaki toz emisyonların sürekli ölçülüp kaydedilebilmesi için de cihazlar öngörülmelidir.

3.6.6. Eğer yakıtın ihtiva ettiği kükürt çimento klinkerinin kavrulmasında öğütücü kurutucularda veya buharlaştırıcı soğutucularda tutulabiliyor ve çimento kalitesi yönünde bir mahzur bulunmuyorsa, kükürt oranı yüksek yakıtlar kullanılabilir.

3.6.7. Genel Hükümler

Tesis teknolojisi ve toz emisyonunun azaltılmasıyla ilgili çalışmalarda Türk Standartlar Enstitüsü’nün yayınladığı standartlara uyulur.

3.7. Tuğla ve Benzeri Kaba Seramik Ürünlerin Pişirildiği Tesisler

3.7.1. Ateşe dayanıklı tuğla, seramik borular, yapı tuğlası, kiremit klinker ve benzeri kaba seramik ürünlerin pişirildiği tesisler, aşağıdaki esaslara uyacaktır.

a) Baca gazlarındaki inorganik flor bileşikleri (Fˉ olarak verilmiştir.) hacimsel CO2 miktarı % 3 esas alındığında 30 mg/m3 sınır değerini geçmemelidir. Tesisin bulunduğu topografik durum zarar oluşma endişesini veriyorsa, (Fˉ olarak verilen) inorganik gaz flor emisyonları baca gazında hacimsel % 3 CO2 esas alındığında 5 mg/m3 sınır değerini aşmamalıdır.

b) İnorganik gaz flor bileşiklerinin tutulması amacıyla toprak alkali metallerin kullanılması durumunda, baca gazında % 3 hacimsel CO2 miktarı esas alındığında toz biçimindeki emisyonlar 200 mg/m3 sınır değerini aşmamalıdır.

3.7.2. Hammadde kazanım tesisleri ile hazırlama tesisleri arasındaki yollarda Madde 7 bent 7’de verilen esaslar uygulanmaz.

3.7.3. Madde 7’de verilen diğer esaslara uyulmalıdır.

3.7.4. Teknolojik uygulamalarda Türk Standartlar Enstitüsü’nün yayınladığı standartlara uyulmalıdır.

9. Dokuzuncu Grup Tesisler

9.1. Alüminyum Üretim Tesisleri

Alüminyum üretim tesisleri aşağıdaki esaslara uyacaktır:

a) Alüminyum oksit üreten tesislerde kalsinasyon fırını baca gazlarındaki toz biçimin-deki emisyon 200 mg/m3 değeri aşmamalıdır.

b) Alüminyum üreten tesislerde gaz biçimindeki inorganik flor bileşikleri (Fˉ olarak verilmiştir.) aşağıdaki sınır değerleri aşmamalıdır.

İç Astarlı Fırınlar (Fırın atık gazlarının toplandığı ve temizlendiği) 1 kg/t-Al

Açık Fırınlar (Hava akımlı) 0.8 kg/t-Al

Islak temizleme tesisinden geçirildikten sonra bacadan geçirilerek Ek 6’ya göre atmosfere atılan atık gazlardaki Fˉ olarak verilen florlu hidrojen emisyonları 2 mg/m3 sınır değerini aşmamalıdır.

c) Alüminyum üreten tesislerde üretilen ton alüminyum başına baca gazlarından olan toz emisyon 20 kg’ı geçemez. Emisyon ölçümünde porozitesi 3 mm olan membran filtre esas alınmalıdır.

d) Fırın atık gazı toplanması durumunda, fırın astarlarının açık olması halinde bile işletme esnasında emiş ağzında atmosfer altı basınç meydana gelmelidir.

e) Madde 7’de verilen ilgili esaslara uyulmalıdır.

f) Gaz biçimindeki flor bileşiklerinin fırın çıkışına yerleştirilen kuru toz tutucular ile tutulduğu astarlı fırınlarda paragraf b ve c’de kütlesel oran olarak belirtilen emisyon sınırlarının altına inilebilir.

g) Alüminyum üretim teknolojisi ve toz biçimindeki emisyonun azaltılmasıyla ilgili uygulamalarda yayınlanan Türk Standartlarına uyulmalıdır.

9.2. Korund (α - Alumina) άretim Tesisleri

Bu tesisler aşağıda verilen esaslara uyacaklardır:

a) Atık gazlardaki toz emisyon aşağıdaki sınır değerleri aşmamalıdır.

Kalsinasyon Fırınları : 200 mg/m3

Fırınlar: 200 mg/m3

b) Madde 7’de verilen esaslara uyulmalıdır.

c) Tesis teknolojisi ve emisyonların indirilmesiyle ilgili çalışmalarda Türk Standartlarına uyulacaktır.

13. Onüçüncü Grup Tesisler

Taş Kömürünü Gazlaştırma Tesisleri

Bu tesisler aşağıda verilen esaslara uyacaklardır:

a) Kok ocaklarının alttan ateşlenmesinde kükürtsüz veya kükürtten arıtılmış gaz kullanılmalıdır. Bu ateşleme gazlarında kütlesel H2S konsantrasyonu 1.5 g/m3, diğer kükürtlü bileşiklerin konsantrasyonu ise 0.5 g/m3 değerini aşmamalıdır. Bu değerler saatlik ortalama değerler olarak ölçülmelidir.

b) Kok ocaklarının doldurulmasında çıkan gazlarda kısa sürelerde islilik derecesi Ringelmann Skalası’na göre 3’ü aşmamalıdır.

c) Kok boşaltmada çıkan gazlar toplanmalı ve tozu alınmalıdır.

d) Yanmamış gazların kamaralardan sızmaları önlenmelidir.

e) Madde 7’de verilen ilgili esaslara uyulmalıdır.

f) Tesis teknolojileri ve emisyonların önlenmesiyle ilgili çalışmalarda Türk Standartlarına uyulmalıdır.

EK – 8

İzne Tabi Tesisler Listesi

LİSTE A

LİSTE B

Bu listedeki tesisler için izin Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğünün görüşü alındıktan sonra yetkili makam tarafından verilir.

Bu listedeki tesisler için izin Mahalli Çevre Kurulunun görüşü alınarak yetkili makam tarafından verilir.

1. Isı Üretimi, Maden, Enerji

 

1.1. Katı, sıvı ve gaz yakıtlı termik santraller, birleşik ısı güç santralları, ısı santralları:

a) Katı ve sıvı yakıtlı tesislerden toplam yakma sistemi ısıl gücü 20 MW veya daha fazla olanlar.

b) Gaz yakıtlı tesislerden toplam yakma sistemi ısıl gücü 40 MW veya daha fazla olanlar.

 

1.2. Aşağıdaki yakıtları yakan tesisler

a) Kömür, kok, kömür briketi, turba, fuel-oil, odun, plastik ve kimyasal maddelerle kaplanmamış ve muameleye tabi tutulmuş odun artıkları yakan veya yakma sistemi ısıl gücü toplam 20 MW veya daha fazla olan tesisler

b) Gaz yakıt yakan ve yakma sistemi ısıl gücü toplam 40 MW veya daha fazla olan tesisler

Aşağıdaki yakıtları yakan tesisler

a) Kömür, kok, kömür briketi, turba, fuel-oil, odun, plastik ve kimyasal maddelerle kaplanmamış ve muameleye tabi tutulmamış odun artıkları yakan ve toplam yakma sistemi ısıl gücü 500 KW’dan büyük 20 MW’dan küçük olan tesisler.

b) Gaz yakıt yakan ve toplam yakma sistemi ısıl gücü 2 MW’dan büyük ve 40 MW’dan küçük olan tesisler

c) Fuel-oil (2 no) yakan ve toplam yakma sistemi ısıl gücü 1 MW’dan büyük ve 20 MW’dan küçük olan tesisler.

1.3. Paragraf 1.2’de belirtilen yakıtlar dışındaki katı ve sıvı yanıcı maddelerle çalışan, toplam yakma ısıl gücü 1 MW ve üzerinde olan yakma tesisleri

Paragraf 1.2’de belirtilen yakıtlar dışındaki katı ve sıvı yanıcı maddelerle çalışan, toplam yakma ısıl gücü 100 kW’dan büyük 1 MW küçük olan yakma tesisleri.

1.4. -

Yakma ısıl gücü 1 MW ve üzerinde olan içten yanmalı motorlar (Sondaj tesisleri hariç).

1.5. Egsoz gazı hacimsel debisi 60000 m3/h ve üzerinde olan jeneratör ve iş makinaları tahrikinde kullanılan gaz türbinleri. Kapalı çevrim gaz türbinleri hariçtir.

Egsoz gazı hacimsel debisi 60000 m3/h’den küçük olan jeneratör ve iş makinaları tahrikinde kullanılan gaz türbinleri. Kapalı çevrim gaz türbinleri hariçtir.

1.6. Soğutma suyu debisi 10.000 m3/h ve üzerinde olan soğutma kuleleri

 

1.7. 30 ton/h ve üzerinde kapasiteli kömür öğütme ve kurutma tesisleri.

Kapasitesi 1 ton/h’den büyük 30 ton/h’den küçük olan kömür öğütme ve kurutma tesisleri

1.8. Linyit ve taş kömürü briketleme tesisleri

-

1.9. Taş kömürü, linyit, odun, turba, koyu katran ve benzeri maddeleri kullanan kuru damıtma tesisleri (Koklaştırma, gazlaştırma, uçucu maddeleri alma, vs.) Odun kömürü üretimi hariç

-

1.10.Katran, katran ürünleri, katran suyu veya gazı damıtma ve işlenmesiyle ilgili tesisler.

-

1.11.Katı yakıtlardan jeneratör ve su gazı üretim tesisleri.

-

1.12.Parçalama yoluyla hidro karbonlardan gaz yakıt elde edilen tesisler

-

1.13.Kömür gazlaştırma ve sıvılaştırma tesisleri

-

1.14.Şist ve benzeri diğer taş ve kumlardan sıvı yakıt elde etmede kullanılan tesisler ile bu yakıtın damıtılması ve işlenmesi için kurulan tesisler.

-

2. Taş, Toprak, Cam, Seramik ve Yapı Malzemeleri

2.1. -

Dinamit ve alev püskürtücü kullanan taş ocakları.

2.2. -

Doğal ve yapay taşlar ile curuf ve molozların kırılması, öğütülmesi, elenmesi için kurulan tesisler. Kum ve çakıl eleme tesisleri hariçtir.

2.3. Çimento ve çimento klinkeri üretme tesisleri.

 

2.4. Boksit, dolomit, alçı, kireç, kireçtaşı, kiselgur, magnezit, kuvars veya şamot üretme ocakları ve pişirme tesisleri.

-

2.5. -

Alçı, kiselgur, magnezit, mineral boya, midye kabuğu, talk, kil, tras ve çimento klinkeri öğütme tesisleri.

2.6. Asbest üretme, işleme ve biçimlendirme tesisleri.

Asbest ürünlerinin makinalarda mekanik biçimlendirilmesi ve işlenmesi.

2.7. Perlit, Şist ve kil patlatma tesisleri.

-

2.8. Cam üretim tesisleri. Cam kırıklarından üretim yapan tesislerle cam elyaflı ve haberleşmede kullanılan cam elyaf üreten tesisler hariçtir.

-

2.9.

Cam ve cam ürünlerini asitlerle parlatan ve matlaştıran tesisler.

2.10.Killi seramik ürünlerinin pişirilmesinde kullanılan ve pişirme hacmi 3 m3 ve üzerinde olan ve yükleme yoğunluğu metreküp başına 300 kg ve üzerinde olan tesisler. Elektrikle ısıtılan kafile tipinde olup, dışarı atık gaz atmayan tesisler hariç.

Killi seramik ürünlerinin pişirilmesinde kullanılan ve pişirme hacmi 3 m3 ve üzerinde olan ve yükleme yoğunluğu metreküp başına 300 kg’ın altında olan tesisler. Elektrikle ısıtılan kafile tipinde olup, dışarı atık gaz atmayan tesisler hariç.

2.12. -

Gazlı beton taşı ve buhar basıncı altında üretilen elyaflı çimentolu levhaları üreten tesisler.

2.13. -

Üretim kapasitesi 10 m3/h ve üzerinde olan, çimento kullanarak beton, harç veya yol malzemesi üreten tesisler.

2.14.Üretim kapasitesi 5 ton/h ve üzerinde olan, çimento veya diğer bağlayıcı maddeler kullanarak, sıkıştırma darbe veya sarsma ve titreşim yoluyla şekillendirilmiş malzeme üreten tesisler.

Üretim kapasitesi 1 ton/h’den büyük, 5 ton/h’den küçük olan, çimento veya diğer bağlayıcı maddeler kullanarak, sıkıştırma, darbe veya sarsma ve titreşim yoluyla şekillendirilmiş malzeme üreten tesisler.

2.15.Yol malzemesi hazırlayan tesislerle, katran eritme ve püskürtme tesisleri dahil, kuruldukları yerde bir yıldan fazla kalacak olan mineral malzemeli bitüm veya katran karışımlarını eriten ve üreten tesisler.

Yol malzemesi hazırlayan tesislerle, katran eritme ve püskürtme tesisleri dahil, kuruldukları yerde bir yıldan az kalacak olan mineral malzemeli bitüm veya katran karışımlarını eriten ve üreten tesisler.

3. Çelik, Demir ve Diğer Metallerin Üretilmesi ve İşlenmesi

3.1. Cevherleri kavuran (oksit haline getirmek için hava altında ısıtılma), eriten ve sinterleyen (ince taneli maddelerin ısıtma yoluyla bir araya bağlanması) tesisleri.

 

3.2. Ham demir veya demir dışı ham metalleri üreten tesisler.

-

3.3. Çelik üretim tesisleri ile, döküm demiri veya ham çelik ergitme tesisleri. Ergitme kapasiteleri 2,5 ton/h’e kadar olan döküm demiri ve çelik ergitme tesisleri hariçtir.

Ergitme kapasiteleri 2,5 ton/h’e kadar olan döküm demiri ve çelik ergitme tesisleri ile kapasitesi 5 ton ve üzerinde olan vakum ergitme tesisleri.

3.4. Kapasitesi 2000 kg ve üzerinde olan çinko ve çinko alaşımları için ergitme tesisleri veya diğer demir dışı metal ergitme tesisleri ile kapasitesi 500 kg. üzerindeki rafine tesisleri. Aşağıdakiler hariçtir:

- Vakumlu ergitme tesisleri.

- Kalay ve bizmut veya rafine çinko, alüminyum ve bakırdan oluşan düşük ergime sıcaklıklı döküm alaşımları için ergitme tesisleri.

- Basınçlı döküm veya kokilli döküm makinalarının bir parçası olan ergitme tesisleri.

- Asil metaller veya sadece asil metallerden veya asil metaller ve bakırdan oluşan alaşımlar için ergitme tesisleri.

- Karışımlı lehim banyoları.

Kapasitesi 50 kg’dan büyük ve 2000 kg.dan küçük olan çinko alaşımları için ergitme tesisleri veya diğer demir dışı metal ergitme tesisleri ile kapasitesi 50 kg.dan büyük ve 500 kg.dan küçük rafine tesisleri. Aşağıdakiler hariçtir:

- Vakumlu ergitme tesisleri.

- Kalay ve bizmut veya rafine çinko, alüminyum ve bakırdan oluşan düşük ergime sıcaklıklı döküm alaşımları için ergitme tesisleri.

- Basınçlı döküm veya kokilli döküm makinalarının bir parçası olan ergitme tesisleri.

-Asil metaller veya sadece asil metallerden veya asil metaller ve bakırdan oluşan alaşımlar için ergitme tesisleri.

- Karışımlı lehim banyoları.

3.5. Çelik yüzeylerdeki özellikle ingotların, kütüklerin, çubukların, saçlar vb.nin kabuklarının alevle soyulması için tesisler.

-

3.6. Metal haddeleme tesisleri

Aşağıdakiler hariç:

- Haddeleme genişliği 650 mm’ye kadar olan soğuk haddehaneler.

- Kapasitesi 8 ton/h’in altında olan ağır demir dışı metaller ile kapasitesi 2 ton/h’in altında olan hafif demir dışı metaller için haddeleme tesisleri

Genişliği 650 mm’ye kadar olan soğuk bandların haddelenmesi ile kapasitesi 1 ton/h’den büyük ve 8 ton/h’den küçük ağır demir dışı metaller veya kapasitesi 0.5 ton/h’den büyük ve 2 ton/h’den küçük küçük hafif demir dışı metaller için haddeleme tesisleri.

3.7. Demir, temper ve çelik dökümhaneler. Aylık kapasitesi 800 ton’un altında döküm parçası olan model ve maçaların soğuk metodla üretildiği tesisler hariçtir.

Parça döküm kapasitesi 80 ton/ay’ın altında olan model ve maçaların soğuk metodla üretildiği pik, temper ve çelik döken dökümhaneler.

3.8. Demir dışı metallerin döküldüğü dökümhaneler

Toplam tutma kuvveti 2 Mega Newton ve üzerinde olan bir veya daha fazla basınçlı dökme makinalarından oluşan tesisler.

Aşağıdakiler hariçtir:

- Sanatla ilgili parçaların döküldüğü dökümhaneler.

- Metal modellerle döküm yapılan dökümhaneler.

- Metallerin hareketli potalarda ergitildiği dökümhaneler.

- Madde 3.4’de belirtilen düşük ergime sıcaklıklı döküm alaşımlarından çekme takımlarının üretildiği dökümhaneler.

 

3.9. Kaplama kapasitesi 1 ton/h ve üzerinde olan ergitme banyolu veya alev püskürtme ile metal yüzeylerinin kurşun, kalay ve çinko gibi koruyucu tabakaları ile kaplandığı tesisler. Sendzimir metodu ile çalışan sürekli çinko kaplama tesisleri hariçtir.

Kaplama kapasitesi 1 ton/h ve altında olan ergitme banyolu veya alev püskürtme ile metal yüzeylerinin kurşun, kalay ve çinko gibi koruyucu tabakaları ile kaplandığı tesisler. Sendzimir metodu ile çalışan sürekli çinko kaplama tesisleri hariçtir.

3.10. -

Florik asit ve nitrik asit kullanarak metal yüzeylerin muamelesi için kullanılan tesisler. Kromlama tesisleri hariçtir.

3.11.Her birim vurma enerjisi 1 kJ ve üzerinde olan makina tahrikli bir veya daha fazla şahmerdandan oluşan tesisler.

-

3.12. -

Bulon, çivi, perçin, somun, civata, bilye, iğne ve benzeri standart metal parçaların otomatlarda basınçla biçimlendirildiği tesisler.

3.13.Her seferinde 10 kg. ve üzerinde patlayıcı madde kullanılarak detonasyon biçimlendirme ve metal kaplama işlemlerinin yapıldığı tesisler.

-

3.14.Anma gücü 500 kW ve üzerinde döner değirmenlerle hurda parçalama tesisleri.

100 kW’dan büyük ve 500 kW’dan küçük döner değirmenlerle hurda parçalama tesisleri.

3.15.

Aşağıdaki makinaların üretim ve tamirinin yapıldığı tesisler.

- Kazanlar

- Hacmi 5 m3 ve üzerinde olan sacdan yapılmış kaplar ve depolar.

- Taban alanı 7 m2 ve üzerinde olan konteynerler.

3.16.Sıcak biçimlendirme metoduyla üretilen çelik dikişsiz boru ve kaynaklı boru üreten tesisler.

 

3.17. -

Soğuk biçimlendirme metoduyla üretilen çelik dikişsiz ve kaynaklı boru üreten tesisler.

3.18.20 m. ve daha uzun boylarda metal gemi iskeleti ve gemi bölümleri imal eden tesisler.

-

3.19. -

Püskürtmeli maddelerle çelik yapı konstrüksiyonları, çelik konstrüksiyonlar ve saç parçaları yüzeylerinin muamele edildiği tesisler. Kapalı devre çalışan püskürtme maddesinin devrede kaldığı tesisler hariçtir.

3.20.Günde 1500 ve üzerinde kurşunlu akümülatör ile endüstriyel akümülatör hücreleri üreten tesisler.

Günde 1500’den az kurşunlu akümülatör ile endüstriyel akümülatör hücreleri üreten tesisler.

3.21.Tokmaklama metodu ile metal toz üreten tesisler.

 

3.22. 3.21’de sözü edilen metod dışında alüminyum, demir veya magnezyum tozu veya nikel ihtiva eden toz veya pasta üreten tesisler.

3.21’de sözü edilen metod dışında metal tozu ve pastaları üreten tesisler.

9. Maddelerin Depolanması, Doldurma ve Boşaltılması

9.1. Yanıcı gazlar için 30 ton ve üzerindeki kapasitede depolama tesisleri.

Yanıcı gazlar için 3 ton’dan büyük, 30 tondan küçük kapasiteli depolama tesisleri.

 

 

9.2. Mineral yağlar, sıvı mineral yağı ürünleri veya diğer maddelerden kazanılan metanolün depolandığı 50.000 ton ve üzerinde depolama kapasitesi olan tesisler.

Mineral yağlar, sıvı mineral yağı ürünleri veya diğer maddelerden kazanılan metanolün depolandığı 10.000 ton’un üzerinde ve 50.000 ton’un altında depolama kapasitesi olan tesisler.

9.3. Akrilnitril depolandığı ve depolama kapasitesinin 5.000 ton ve üzerinde olduğu tesisler.

Akrilnitril depolandığı ve depolama kapasitesinin 350 ton’un üstünde ve 5.000 ton’un altında olduğu tesisler.

9.4. Klor’un depolandığı ve depolama kapasitesinin 200 ton ve üzerinde olduğu tesisler.

Klor’un depolandığı ve depolama kapasitesinin 10 ton’un üzerinde ve 200 ton’un altında olduğu tesisler

9.5. Kükürtdioksit’in depolandığı ve depolama kapasitesinin 500 ton ve üzerinde olduğu tesisler.

Kükürtdioksit’in depolandığı ve depolama kapasitesinin 20 ton’un üzerinde ve 500 ton’un altında olduğu tesisler.

9.6. Sıvı oksijenin depolandığı ve depolama kapasitesinin 2.000 ton ve üzerinde olduğu tesisler.

Sıvı oksijenin depolandığı ve depolama kapasitesinin 200 ton’un üzerinde ve 2.000 ton’un altında olduğu tesisler.

9.7. Amonyumnitrat’ın depolandığı ve depolama kapasitesinin 5.000 ton ve üzerinde olduğu tesisler.

Amonyumnitrat’ın depolandığı ve depolama kapasitesinin 500 ton’un üzerinde ve 5.000 ton’un altında olduğu tesisler.

9.8. Sodyumklorat’ın depolandığı ve depolama kapasitesinin 250 ton ve üzerinde olan tesisler.

Sodyumklorat’ın depolandığı yer depolama kapasitesinin 25 ton’un üzerinde ve 250 ton’un altında olduğu tesisler.

9.9.

5 ton veya üzerindeki bitki koruma maddeleri ve haşereye karşı korunma maddelerinin depolandığı tesisler.

9.10. 100 ton/gün ve üzerindeki katı çöplerin aktarıldığı ve işlendiği tesisler.

 

9.11.

Kuru durumda olan, tozlanabilen yığma maddelerin, damperli araçlar ve devirmeli depolar, kepçeler ve diğer teknik araç ve gereçlerle doldurulup boşaltıldığı açık veya tam kapalı olmayan depolama tesisleri. 200 ton/gün ve üzerinde madde aktarılan tesisler dahil olup, hafriyat çalışmaları, cevher üretim tesisleri hariçtir.