TMMOB Maden Mühendisleri Odası

Madencilik Fonu

RAPOR
GENEL MERKEZ
Yayına Giriş: 28.12.2005 Son Güncelleme: 28.12.2005 16:28:17

Madencilik Fonu, 15.06.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3213 sayılı Maden Kanunu’nu 34. maddesi ile kurulmuştur.

Fonu’nun amacı; madenciler, arama teknolojik araştırma, geliştirme, proje, tesis, altyapı, istihsal ve ihracat ile ilgili düşük faizli finansman kredileri sağlanması, Bakanlar Kurulu Kararı ile kritik madenlerin stoklanması, yurt içi destekleme maden alımlarında sübvanse edilmesi, böylece ülke madencilik sektörünün desteklenmesi ve geliştirilmesi olarak belirlenmiştir.

Kanun metninde Fon‘un kaynakları, irat kaydedilen teminatlar, müsadere edilen cevher ve malzemelerin satışından elde edilen gelirler, ihale gelirleri, maden ithalat ve ihracatından alınan fon kesintileri ve diğer gelirler olarak Gümrük Birliği nedeniyle 01.01.1996 tarihinden itibaren sıfırlanmıştır. 23 Şubat 2000 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Maden Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmenlik Değişikliği ile, Avrupa Birliği Ülkeleri’nin dışındaki ülkelerden yapılacak,kömür-petrokok ve krom cevheri ithalatından % 10, demir cevheri ithalatından %2,5 fon kesintisi yapılaması yürürlüğe girmiştir.

Yukarıda sayılan gelirlerin tamamı, Fon’un 1993 yılından itibaren bütçe kapsamına alınmasıyla, Hazine’ye aktarılmaya başlanmış ve böylece bu gelirlerin madencilik sektörüne kredi olarak yeterince destek sağlanması olanağı ortadan kalkmıştır.

Bu durumda ise Fon’un bütçesi, evvelce verilmiş kredilerin anapara ve faiz geri dönüşleri ile Genel Bütçe’den ayrılan cüz’i miktarda ödenekten oluşturulmuştur. Fon’un yapısı ve işleyişi Maden Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 36-56. maddelerinde belirlenmiş, Fon‘dan kredi kullandırılmasına ilişkin usuller ise Madencilik Fonu Kredi Yönetmeliği’nde yer almıştır. Değişen koşullar ve uygulamada ortaya çıkan aksaklıklar nedeni ile yapılan temenniler doğrultusunda, her iki yönetmelikte muhtelif tarihlerde değişiklikler yapılmıştır.

Madencilik Fon’unda, kuruluşundan bu yana, 3046 sayılı yasaya göre geçici statüde personel çalıştırılmaktadır. Fon’un kadrolu bir teşkilat yapısına kavuşturulması Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Raporlarında birçok kez dile getirilmiş, Fon’a tüzel kişilik kazandırılması amacıyla girişimde bulunulması temenni edilmiştir. Değişiklik doğrultusunda yapılan girişimlerden günümüze kadar olumlu sonuç alınamamıştır.

Firmalar, mevcut olan kredi talep formalarına göre hazırladıkları fizibilite raporları ile Fon Sekreterliği’ne başvurarak kredi talebinde bulunurlar. Genel Sekreterlik bu raporları değerlendirir ve kurulan heyet tarafından ruhsat sahası, fabrika ve şirket merkezinde değerlendirmeler yapılarak, değerlendirme raporları hazırlanır. Kredi talebi uygun bulunursa, talep Fon Yönetim Kurulu’na götürülerek ilgili firmaya proje değerlendirme raporları doğrultusunda kredi tahsisi yapılır. Krediler banka mektubu karşılığında ve dilimler halinde kullandırılır.

1989 yılından 2000 yılı sonuna kadar toplam 454 dosyaya 25.940.646 milyon TL. kredi tahsisinde bulunulmuştur. Bu miktarın 15.552.838 milyon TL’ si kullandırılmıştır.

1989 yılından 2000 yılı sonuna kadar maden cinsine göre tahsis edilen ve kullandırılan kredilerin dağıtım tablosu aşağıda görüldüğü gibidir.

 

Tahsis Edilen

Kullandırılan

Sektör Adı

Firma Adedi

Tahsisat

(milyon TL)

Firma Adedi

Kullandırılan (milyon TL)

Mermer

156

7.108.317

115

3.810.942

Endüstriyel Hammadde

138

7.706.047

122

5.420.663

Metalik Madenler

90

3.986.328

82

3.555.240

Kömür

70

4.536.700

54

2.765.993

TDÇİ Nakliyesi

0

2.603.254

0

2.603.254

TOPLAM

454

25.940.646

373

18.156.092

Yukarıdaki tabloda da görüldüğü gibi, 12.04.1999 tarih ve 12651 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, yerli demir cevheri kullanan entegre demir ve çelik işletmelerinin kullandıkları demir cevherinin demiryolu ile taşınmasından doğan giderlerin %40’ı Madencilik Fonu’ndan karşılanması kabul edilmiştir. Bu karar doğrultusunda yerli demir cevheri üreticilerine Fon’dan, 1999 ve 2000 yıllarında toplam 2.603.254 milyon TL ödeme yapılmıştır. 1993 yılında krize giren krom sektörüne yaklaşık 30 milyon $ kredi desteği sağlanmış ve bu destekle sektör rahatlamıştır.

Fonun kredilerine uygulanan faiz oranları, TC Merkez Bankası Dış Krediler Kur Farkı Fonu Kapsamındaki Kredilere Uygulanan Değişken Faiz Oranı esas alınarak, günün koşullarına göre, Yönetim Kurulu’nca tespit edilmektedir. Tahsis edilen kredi karşılığında Yönetim Kurulu’nca belirlenen oranda banka teminat mektubu alınmaktadır. Bu nedenle kredinin geri dönüşü kesin teminat altına alınmaktadır.

Fondan tahsis edilen krediler ve cari faiz oranları şöyledir. Maden Araştırma ve Geliştirme Kredileri için %13, İhracat Kredileri için %15, Tesis Kredisi için %20, İşletme Kredisi için %25 ve Yurt İçi Stok Kredisi için %28,ayrıca kullandırılan kredi miktarının 1,3 katı kadar banka teminat mektubu alınmaktadır.

Madencilik sektörünün riskli yapısı ve zor doğa koşullarında çalışılması, dünya fiyat dalgalanmalarından anında etkilenmesi, yatırım süresinin uzun olması nedenleriyle dünyanın bir çok ülkesinde özel destekler almaktadır. Ancak ülkemizde yeterli düzeyde desteklendiği söylenemez. Madencilik Fonu kuruluş amacı doğrultusunda ve olanakları ölçüsünde sektörün her yıl artan taleplerini karşılamaya çalışmaktadır. Ancak sektöre gerekli yardımın yapılabilmesi, finans desteğinin artırılmasına ve devamına bağlıdır.

Fon’ un zor koşullarda çalışan hatta batma noktasına gelmiş bir çok şirkete verdiği destekle madencilik sektörüne çok önemli katkıları olmuştur. Fon, Madencilik alanına önemli oranda finans desteği yapmıştır(1989-2000 yılları arasında kullandırılan kredinin döviz karşılığı 132.305.111 $’dır). Bu duruma örnek olarak mermercilik alanı verilebilir. Gerek ocak ve gerek fabrika yatırımı olarak bugüne kadar Fon’un tüm tahsisatının önemli bir bölümü mermercilere verilmiştir. 1989 yılında 30 milyon $ olan mermer ihracatı 2000’li yıllarda 200 milyon $’ lara ulaşmıştır.

SONUÇ:

Madencilik Fonu kuruluş amaçları doğrultusunda ;

1- Bazı maden türlerinde özellikle ihracatta yaşanan darboğazlar nedeniyle kriz dönemlerinde madencilere sağlaığı özel destek kredileri ile üreticinin ayakta kalabilme imkanı sağlanmıştır.

2- Demir çelik sektöründe kullanılan demir cevherlerinin karayolu nakliyesinin çok yüksek olması nedeniyle sektörün ithal cevhere yönelmeden cevher naklinin %40’ı karşılanarak yerli demir cevheri üreticilerine destek olunmuştur.

3- Cevher ithalatından zarar gören yerli kömür, krom ve demir cevheri üreticilerinin korunması amacıyla 1996 yılında sıfırlanan fonun, AB üyesi ülkeler dışında tekrar konulması ile yukarıda bahsedilen yerli üreticilerin haksız rekabet ortamından kurtarılarak özellikle kömür üretimi tekrar canlandırılmış ve ülkemizdeki rezervlerin değerlendirilmesi sağlanmıştır.

4- Madencilerin Fon’dan piyasanın en düşük faizli ve en uygun vadeli anapara ile faiz ödemesine sahip tesis, işletme, ihracat, arama ve stok kredileri kullanabilmeleri sonucu yapılan yeni yatırımlarla (özellikle mermer sektöründe), ilkel yöntemlerle üretim yapan birçok firmanın fabrikalarını yenileyerek modern makine ve teçhizatlara kavuşması sonucu üretim ve ihracatlarında önemli artışlar sağlanmıştır.

5- Madencilik Fonu; Hazine‘nin sektöre bir çeşit kaynak aktarımı değildir. Tersine Fon aracılığıyla sektörden Hazine’ ye kaynak aktarılmaktadır. Bu sebeple kamuya herhangi bir yük getirmemektedir.

6- Madencilik Fonu tarafından kullandırılan krediler banka teminat mektubu karşılığında kullandırıldığı için tamamının geri dönüşü sağlanmaktadır.

Bu nedenle Madencilik Fonu’ nun Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı bünyesinde uygun bir statü kazandırılarak faaliyetlerinin devam etmesi ülkemiz madenciliğinin gelişmiş açısından büyük önem arz etmektedir.

 

 

Yorumlar moderator kontrolünden geçmektedir. e-Posta adreslerinin gerçekliği kontrol edilir

Toplam 0 adet.

YORUMLAR BÖLÜMÜNÜN KURALLARI:
Yazılan tüm yorumlar moderator kontrolünden geçmektedir. Moderator yorum yazanlara veya üçüncü kişilere hakaret ya da bu kişilerle ilgili küçültücü sözler içeren yorumları yayına uygun görmez ve siler. Sayfanın niteliğine göre tüm yorumlar moderator kontrolunden geçerek yayınlanıyor olabilir. Bu durumda yorumlarınız anlık olarak yayına girmez. Yine de yayına girmiş olsa dahi moderator daha sonra aynı yorumu yayından kaldırabilir. Moderator kontrollu yayın niteliği taşımayan forumlarda yazılan yorumlar anlık yayına girer fakat moderator yayınının devamında sakınca gördüğü yorumları yayından kaldırabilir. Yazılan yorumların güvenilirliğini artırmak amacıyla yorum yazana ait e-posta adreslerinin gerçekliği kontrol edilebilir. Bunun için e-posta adresine kontrol bağlantısı içeren e-posta gönderilir ve bu bağlantıya tıklanılması beklenir. Forumlarda yazılan yorumların kamu düzenini bozucu, genel ahlaka aykırı, başkalarını rahatsız edici ve yasalara aykırı olmaması çok önemlidir. Yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.


Okunma Sayısı: 4314